Thứ Năm, 25 tháng 9, 2014

Caroline Thanh Hương: Bộ ảnh nhà thờ đá Phát Diệm độc đáo nhất...

Caroline Thanh Hương: Bộ ảnh nhà thờ đá Phát Diệm độc đáo nhất...: Caroline Thanh Hương giới thiệu show hình nhà... par crth2837 Kính gửi quý anh chị bộ ảnh thật đẹp và nghe bài hát thật đâ...

Thứ Ba, 3 tháng 7, 2012

Thời gian là Thiên đàng

Không thể bỏ phí một phút giây...
Hãy cho nó một ý nghĩa

Thứ Hai, 20 tháng 6, 2011

NGÃ RẼ NÀO CHO EM?

Hồi Tết Mậu Tý (2008), tôi được gặp lại chị em nhỏ sau mấy năm xa cách. Chị em thỏa sức kể lể chuyện đời, từ chuyện tình cảm của bố với dì, chuyện sung đột giữa bố với em trai, công việc làm ăn, học hành...
Rồi, đột nhiên nhỏ nói: "Em sắp thi đại học".
Tôi chưa khỏi ngạc nhiên thì chị nhỏ thêm: "H. nhà em giỏi lắm, nó thi học sinh giỏi môn văn cấp Tỉnh, được hạng ba đấy chị!"
"Hay vậy ta! Chưa khao chị nha!"
"Em có giỏi gì đâu chắc tại ‘mèo mù vớ cá gián’ thôi mà".
"Nhưng dù sao cũng 'vượt chỉ tiêu' rồi, phải không?"
"Dạ, em cũng không ngờ là mình lại may mắn thế. Vừa được đi học lại vừa được vinh dự lớn lao đến bất ngờ... Em thấy đời mình cũng hay hay".
"À, qua Tết chị cũng sẽ ôn thi. Biết đâu chị em mình lại là đối thủ của nhau?"
"Chị cũng tính thi đại học à? Chị có đùa không? U 40 còn đi học?"
"Chị thích thử một lần... cho biết!"
"Chị chọn ngành gì?"
"Khối C. Ngành ngữ văn".
"Em chọn khối A và D. Em muốn mình mau kiếm được nhiều tiền".
Chị nhỏ chêm vào: "Nó chịu khó lắm, vừa đi làm thêm vừa tự ôn bài, rồi chịu khó hỏi bạn bè nữa. Nó phải tự lo lấy từ lâu vì vợ chồng em từ khi có bé T. cuộc sống cũng chật vật hơn. Em không giúp gì cho bố và mấy nhỏ ở nhà... Thấy cũng tội".
"Thôi, cố lên! Biết đâu chừng em lại đậu thủ khoa thì sao? Em học được mà!"
Tôi bắt sang chuyện khác: "Chắc H. có bạn trai rồi đúng không? 19, 20 tuổi rồi còn gì? Em vừa duyên vừa đảm lại học giỏi và có ý chí thế, chắc nhiều anh xếp hàng xin đăng ký... làm quen?"
"Chuyện đó không có đâu chị. Ai mà ai thèm em. Vả lại em không thích lấy chồng đâu. Em còn nhiều mối lo lắm!" Nhỏ đỏ mặt...
Nghe tin nhỏ đậu đại học, tôi mừng cho nhỏ. Trời thương cô bé lọ lem nhiều nghị lực, cho nhỏ bước vào giảng đường đại học.
Tôi cứ ngỡ là thế. Nào ngờ...
Tết vừa rồi về gặp lại, nhỏ kể: "Em đậu hai trường, Đại học Kỹ thuật công nghệ và Đại học KH XH&NV (học ngoại ngữ hệ tại chức). Em tưởng phải nghỉ luôn rồi vì không có tiền đóng học phí...". Nhỏ kể cho tôi mà khóe mắt đỏ hoe. "Nghe tin mình đậu, em hạnh phúc biết bao nhiêu. Em muốn hét lên, muốn khoe với mọi người rằng em đậu đại học. Dù là Công lập hay Dân lập đối với em không quan trọng, em xác định rằng mình thích học và mình sẽ học hết khả năng của mình. Niềm vui chưa nói thành lời thì liền sau đó là nỗi lo cố hữu ám ảnh: làm sao có tiền đóng học phí? Còn tiền ăn, tiền ở và bao thứ tiền không tên khác, mình sẽ làm thế nào để vừa học vừa làm nơi đất lạ?
Gần đến ngày tựu trường, em không có đủ tiền đóng học. Tiền dành dụm em đã sử dụng hết trong đợt thi cử vừa rồi. Anh chị cho em một triệu để phụ tiền đóng học. Anh chị em nghèo mà. Vợ chồng con cái nuôi nhau đã khó rồi còn phải trả tiền thuê nhà hàng tháng, em đâu thể bám vào làm gánh nặng thêm oằn vai. Còn bố, em biết bố không có tiền nên không dám.
Tội nghiệp bố. Em thấy ông mừng khi khoe thành tích học tập của em với mọi người. Ông rất hãnh diện khi em đậu đại học. Chị bảo em phải tính sao bây giờ? Ruột nóng như lửa đốt. Nhưng may mắn. Đến ngày đi học nhỏ bạn cho em mượn tiền, nhưng chỉ vừa đủ đóng học phí cho hệ cao đẳng. Nên em đành học cao đẳng. Sau đó em đi làm và trả lại đủ số tiền cho bạn đóng tiền học. Chị. Bạn thân của em đúng là một thiên thần tốt bụng!
Một ngày sống của em hiện giờ đã ổn định và kín giờ luôn. Sáng học trường Kỹ thuật công nghệ, chiều đi làm thêm, tối chạy qua trường XH&NV. Tối nào không đi học thì ôn bài ở nhà. Em quen dần với việc chạy xô vừa học vừa làm. Sáng đu xe buýt tối về cuốc bộ; sáng "thổi kèn", trưa ăn bụi, tối tiếp tục... thổi kèn. Mệt. Nhưng vui chị ạ! Em học được rất nhiều từ cuộc sống, từ trường học. Em chỉ lo cho bố và các em ở nhà thôi"...
Nhỏ nghỉ học
Tôi không tin ở tai mình khi nhỏ báo tin "nghỉ học vì chuyện gia đình". Tôi không khỏi tiếc nuối và lo lắng cho nhỏ. Tiếc vì cơ hội cho nhỏ đổi đời thật mong manh. Lo lắng vì không biết gia đình ấy bao giờ mới có được ngày bình yên?!

* * * * *

Mười lăm năm trước...
Tân Biên, Biên Hòa, Đồng Nai là quê mới của chúng tôi, nơi toàn người tứ xứ đến lập nghiệp. Nhà chúng tôi về đó khi đất hoang vẫn còn nhiều. Vắng. Buồn và sợ. Nhưng dần dà xóm tôi cũng trở nên đông đúc.
Nhà nhỏ dọn về đây, nhìn chung không thấy có gì lạ vì cùng cảnh nghèo. Bố mẹ nhỏ là hai nhân lực chính để có thể làm ra tiền và bốn con trẻ ngơ ngác, lem lúa. Nhỏ là đứa con gái kế út lúc đó mới chừng bốn tuổi, gầy, đen nhưng trông rất hút, bởi đôi mắt tròn và đen láy, vầng trán cao với khuôn mặt trái xoan trông thông minh lạ. Hai chị lớn chỉ hơn nhỏ mấy tuổi và đứa em út chỉ thua nhỏ chừng một tuổi.
Tôi không mấy quan tâm đến những chuyện riêng tư của gia đình người khác. Bởi chúng tôi cũng mới dọn về trước đó ít năm. Chuyện cơm áo gạo tiền, chạy ăn từng bữa vẫn đang là mối lo chính của cả nhà chúng tôi.
Hai năm sau đó.
Một chiều nọ. Mẹ nhỏ chết đang khi đi lượm ve chai.
Người ta kể cô là người hiền lành, chịu khó, thương chồng thương con. Mấy ngày nay cô không khỏe nhưng vẫn cố đi làm để kiếm tiền nuôi các con. Người ta đoán là cô bị đột quỵ mà qua đời. Nhìn vào người chồng thất thần và mấy đứa nhỏ ngơ ngác, tôi bật khóc...
Cái chết của cô quá đột ngột! Mấy nhỏ sẽ ra sao khi chỉ còn mình bố? Người chị lớn mới hơn mười tuổi, làm sao thay mẹ lo cho các em? Chúng nó chắc là phải nghỉ học? Chắc lại lang thang... "liếm lá đầu đường".
Thời gian sau, lời bàn tán về gia đình nhỏ lại lọt vào tai tôi: Bố nhỏ có quan hệ với một người đàn bà góa chồng. Ông không chịu làm ăn gì, lại còn hay đánh mắng các con thậm tệ, không ai can ngăn được.
Chuyện ông bố có qua lại với ai, tôi không có ý kiến. Ở tuổi bốn mươi hơn, ông có thể lấy vợ khác. Ở riêng hay chung, tùy. Nhưng đánh các con "thậm tệ" thì... Tôi thấy bất bình.
Đến thăm nhỏ, điều làm tôi ngạc nhiên đó là nhà không có bếp, cũng không có chỗ để dùng làm nơi vệ sinh cá nhân, tắm rửa. Tôi còn ngạc nhiên về nhiều chuyện khác nữa. Ông bố khỏe mạnh lại không tìm được việc làm gì để kiếm sống; đứa con gái lớn chưa đủ tuổi khôn phải nài nỉ xin người ta cho làm việc nặng để có từng bữa ăn. Vậy mà còn bị bố đánh mắng. Nhiều khi vì áp lực của công việc vì mệt mỏi sau những trận đòn của bố, chị nhỏ đã kiệt sức, ngất xỉu. Những lúc đó chị em nhỏ càng tội hơn.
Bố nhỏ từng nói: "Con tao, tao muốn nó sống hay chết là tùy, không liên quan đến ai".
Nhìn tụi nhỏ hét toáng và chạy cuống lên vì "cơn điên" chợt đến của bố, tôi không khỏi khiếp sợ. Bất kể vật gì với được trong tầm tay của ông đều trở thành công cụ khủng bố các con. Ông đuổi con ra khỏi nhà. Ông rủa cho chúng chết bờ chết bụi hay chết vì tông xe, còn nếu ở nhà thì ông băm cho chết...
Dường như cái nghèo đói và sự hiểu biết nông cạn dễ làm người ta biến chất?
Tôi chưa từng chứng kiến cảnh người bố đuổi, đánh và muốn giết con, nên không chịu nổi cái địa ngục trần gian ấy. Xóm làng hình như đã quen với tiếng la hét, chửi mắng, đánh đập hàng ngày. Họ không can ngăn, không ngó ngàng tới. Thật sự họ bất lực hay vô cảm? Tôi không biết. Tôi thấy mình cũng bất lực.
Có hôm đi học khuya về, tôi lo lắng tạt vào nhà nhỏ, thì được biết người chị cả bị bố đuổi đi đến giờ chưa về. Tôi vội đi hỏi thăm và tìm khắp nơi...
10 giờ. 11 giờ. 12 giờ. Tôi không tìm thấy chị nhỏ đâu. Tôi vừa lo vừa sợ. Con gái lớn rồi, đêm hôm khuya khoắt lại có thể đi đâu được? Tôi biết nhỏ chị hiền lành, chịu khó, thương bố và thương các em nhiều lắm. Nó không thể bỏ bố và các em mà đi được. Nó đi, mấy em nó nhờ cậy ai? Chúng nó lại một lần nữa mất... "mẹ"?
Tôi đành chờ. Hôm sau nhỏ chị về thật. Nó đã ngồi thức suốt đêm trong vườn của một nhà gần đó...
Ban ngày nhỏ chị đi làm, rồi về lo cơm nước cho các em, tối đến lại không dám về nhà vì sợ bố.
Nhận thấy tình trạng tồi tệ, tôi tha thiết xin người lớn có quyền can thiệp giúp cho gia đình nhỏ được bình yên. Người chị lớn được về nhà. Hai đứa nhỏ được gởi trong Mái Ấm tình thương (lúc này chị kế của nhỏ đang ở quê ngoại, ngoài Bắc).
Ở Mái Ấm được thời gian, có gia đình xin nhận hai chị em nhỏ về Mỹ làm con nuôi. Người bố không chịu, nên đến đón chúng về với cam kết sẽ yêu thương chúng và cho chúng được ăn học nên người.
Bữa cháo bữa rau, cuộc sống qua ngày với bao sóng gió vẫn đe dọa mấy mái đầu xanh. Nhưng kệ. Chúng được đi học, thế là hạnh phúc rồi, dù chỉ là học trong lớp học tình thương, xóa mù chữ. Sau này chúng được ra trường học Bổ túc văn hóa. Tôi mừng cho chúng.
Nhỏ đã từng nói với tôi: "Nhà em nghèo thế này, em có được đi học không chị? Em thích được đi học như chị.
Ước gì mẹ em còn sống, mẹ sẽ cho em đi học. Mẹ em vẫn muốn chúng em được học hành như người ta mà!
Mẹ em hiền lắm. Lại thương chúng em nữa. Lúc trước gia đình em không bao giờ có to tiếng và đáng sợ như bây giờ.
Em nhớ mẹ"...
Có lúc nhỏ tâm sự: "Tội nghiệp bố! Bố đánh mắng tụi em nhưng trong lòng chắc đau lắm. Tại bố nhớ mẹ nên mới thế. Bố thương chúng em lắm, nhưng không làm gì ra tiền, nên hận đời, uống rượu rồi không còn biết phải trái gì nữa". Lần khác nhỏ nói: "Bố em kỳ ghê! Chị em lớn rồi, nhà lại chật chội thế mà bố cứ rủ mấy người bạn nhậu về ăn rồi ngủ luôn ở nhà. Chị em làm sao dám ngủ? Chị phải dọn đi ở nhà trọ"...

* * * * *

Nhỏ quyết định nghỉ học, và báo tin cho tôi. Nhỏ kể cho tôi về gia đình. Nhỏ lo cho sức khỏe của bố. Ông đã yếu nhiều, đi làm thợ hồ bữa được bữa không. Nhỏ lo cho thằng em "trời đánh". Nó bỏ học dở dang, không chịu làm ăn gì và luôn bất đồng với bố. Tính tình nóng nảy và nông nổi, nó ghét bố về chuyện ông có vợ và con riêng. Nó sợ mất phần "gia tài" đáng lý chỉ có nó được hưởng. Ra đường nó ngông nghênh như "ông trời con" không nể sợ ai, đua đòi bạn bè xấu... Về nhà động tí là nổi khùng quậy phá, đòi đánh bố.
Căn nhà ọp ẹp khi xưa, nay càng thêm tồi tàn, rách nát. Nhỏ không muốn thấy ai trong căn nhà đó phải khổ. Họ đã khổ quá nhiều rồi. Nhỏ càng không muốn cảnh đổ máu tình thân. Nhỏ muốn làm người trung gian nhóm lại ngọn lửa yêu thương trong gia đình.
Lúc trước bố đã khổ thế nào vì không làm ra tiền nuôi các con. Giờ đứa con riêng của bố cũng có hơn gì chị em chúng khi xưa. Nó không được uống sữa Tây như con người ta, không có đồ chơi như bao trẻ nhỏ khác. Nó còi cọc và yếu ớt đáng thương làm sao?...
Nhỏ muốn đi làm cho bố được nghỉ ngơi, an dưỡng tuổi già. Nhỏ muốn con của dì, cũng là em của nhỏ, được lớn lên trong yêu thương, hạnh phúc. Nhỏ muốn thằng em trai duy nhất phải biết quý trọng giá trị của lao động, chân quý tình cha con. Nhỏ muốn... muốn thật nhiều và quyết định ngưng việc học.
Nhỏ tâm niệm: "Bố dù thế nào vẫn là bố của em. Có bố mẹ nên mới có em ngày hôm nay. Em biết bố thương em và em cũng thương bố nhiều lắm. Em sẽ làm tất cả để đáp lại tình thương ấy"...

Thứ Tư, 15 tháng 6, 2011

THORN BIRD - TỪ BIỂU TƯỢNG ĐẾN NHÂN VẬT TRONG TÁC PHẨM “TIẾNG CHIM HÓT TRONG BỤI MẬN GAI” CỦA COLLEEN Mc CULLOUGH




1. Đặt vấn đề
1.1. Sự cần thiết của đề tài
Thời đại mới - thời đại văn minh, khoa học, nhất là sự phát triển vượt bậc của ngành công nghệ thông tin đã làm cho cuộc sống con người ngày càng được nâng cao. Thế nhưng, bên cạnh đó, con người phải đối diện với bao áp lực và thách đố từ cuộc sống ấy. Áp lực về khả năng chuyên môn, sự cạnh tranh hơn thua trên thương trường, những thách đố trong chọn lựa giá trị sống, những tin tức từ báo chí về đạo đức đang bị xói mòn, bạo lực học đường, tội phạm đang trẻ hoá, sống thử … đang là những vấn đề nan giải cho các nhà giáo dục cũng như những người có trách nhiệm.
Sứ mạng của nghệ thuật là góp phần cảm hoá con người, làm thăng hoa cuộc sống. Văn học, xét đến cùng, cũng là để phục vụ muôn mặt của đời sống. Tác phẩm Tiếng chim hót trong bụi mận gai là một tác phẩm nghệ thuật có giá trị như thế, dù trong đó viết về chuyện tình “lỗi đạo” giữa một linh mục với một người phụ nữ. Đọc lại tác phẩm này, con người ngày nay vẫn tìm được nguyên giá trị đạo đức, giáo dục và thẩm mỹ cho thời đại mình. Hơn nữa, tác phẩm này từ trước đến nay chưa ai nghiên cứu sâu, nên chúng tôi chọn tác phẩm này để tìm giá trị nguyên nghĩa cho thời đại mình.
1.2. Lý do chọn đề tài
Trong quá trình giao lưu và giao thoa giữa các nền văn hóa Đông - Tây, văn học phương Tây đã có những tác động to lớn đối với các nước phương Đông, trong đó có Việt Nam. Từ những biến động lớn có tầm quan trọng trong lịch sử thế giới như: hai cuộc chiến tranh thế giới, cách mạng tháng Mười Nga,... đến sự hình thành hệ thống xã hội chủ nghĩa, sự bùng nổ khoa học kỹ thuật công nghệ và hàng loạt trào lưu triết học, văn học khác nhau thậm chí đối lập nhau kế tiếp ra đời, vẽ nên bức tranh đa dạng, phong phú nhưng hết sức phức tạp về văn học phương Tây hiện đại. Trong đó, thân phận con người trong xã hội mới nổi lên như một cảm thức chủ đạo. Văn học phương Tây nói chung cũng như văn học nước Úc nói riêng đã làm tròn sứ mệnh ấy.
Có thể nói, dấu ấn văn học Úc trên văn đàn thế giới vẫn còn mờ nhạt bên cạnh các nền văn học nổi tiếng như văn học Anh, Pháp, Đức… Tuy nhiên, trong nền văn học ấy cũng có những giai đoạn nổi trội, có những tác giả tên tuổi, như Patrick White - nhà văn đã đoạt giải Nobel văn học năm 1973 . Ngoài ra, Colleen McCullough, David Williamson và David Malouf cũng là những cây bút tên tuổi. Trong đó, một trong những cái tên được thế giới biết đến nhiều đó là Colleen McCullough.
Sự nghiệp của nhà văn không chuyên này được độc giả trong nước cũng như thế giới hoan nghênh rất nhiều với loạt các tác phẩm viết về Rome (Masters of Rome Series) từ năm 1990 The First Man in Rome đến tác phẩm cuối Antony and Cleopatra năm 2007. Các tiểu thuyết An Indecent Obsession (1981) và The ladies of Missalonghi (1987) của bà cũng đã được dịch sang tiếng Việt vào những năm 90 của thế kỷ XX. Nhưng tác phẩm gây tiếng vang và khẳng định tài năng của bà hơn cả vẫn là The Thorn Birds (Tiếng chim hót trong bụi mận gai).
Tại Việt Nam, vào những năm 80 của thế kỷ XX, tác phẩm được Phạm Mạnh Hùng dịch ngoài Hà Nội, từ tiếng Nga, với tựa sách Tiếng Chim Hót Trong Bụi Mận Gai. Còn trong Sài Gòn, Trung Dũng dịch ra tiếng Việt từ bản tiếng Pháp Les Oiseaux Qui Se Cachent Pour Mourir với tựa đề Những Con Chim Ẩn Mình Chờ Chết. Cũng thời gian này, Đài truyền hình Trung Ương chiếu bộ phim này đến hai lần, nên có thể nói, hình tượng Cha Ralph và Meggie trở nên quen thuộc đối với hầu hết khán giả Việt Nam.
Không ai phủ nhận sức hấp dẫn của tác phẩm. Nó rất hay và rất lạ. Hay vì mọi chi tiết, tình tiết, cốt truyện đều hấp dẫn người đọc từ đầu đến cuối. Lạ bởi từ một câu chuyện truyền thuyết về loài chim thorn trong dân gian, tác giả biến nó thành một câu chuyện tình lãng mạn, nhất là chuyện tình đó lại là của một linh mục Công giáo phạm giới với một cô gái xinh đẹp. Hơn nữa, những vấn đề về cơ cấu tôn giáo cũng được bàn tới một cách khéo léo.
Tuy nhiên, tất cả chỉ dừng lại ở những cảm nhận, những ý kiến hết sức chủ quan. Do đó, chúng tôi nghiêm túc đọc lại, tìm hiểu và quyết định chọn nghiên cứu đề tài Thorn bird - từ biểu tượng đến nhân vật trong tác phẩm Tiếng chim hót trong bụi mận gai. Qua đó để thấy, đâu là ý nghĩa của việc chọn biểu tượng cho nhân vật? Biểu tượng đó nói lên điều gì? Nó có phải là một triết lý sống đúng đắn cho con người mọi thời? Qua việc xây dựng hệ thống nhân vật và cốt truyện, tác giả muốn gởi gắm điều gì khi chọn biểu tượng trong truyền thuyết về loài thorn bird cho tác phẩm của mình?… Nhằm trả lại những giá trị đích thực cho một tác phẩm văn học nổi tiếng, cũng như góp thêm một cách nhìn với độc giả yêu mến tác phẩm, đấy là những lí do khiến chúng tôi chọn đề tài này.
1.3. Tổng quan tóm lược đề tài
Để thực hiện đề tài này, chúng tôi tiến hành nghiên cứu theo bố cục: dẫn nhập, nội dung, kết luận, tài liệu tham khảo và phần phụ lục.
Ngoài phần đặt vấn đề, mục tiêu - phương pháp, phần nội dung chính, chúng tôi khảo sát những đề mục sau:
Chương 1: Giới thuyết về tác giả - tác phẩm
Chương 2: Thorn bird - từ biểu tượng đến nhân vật
Chương 3: Ý nghĩa biểu tượng loài chim thorn trong sự so sánh với tác phẩm Một tên gọi khác của tình yêu và Những người đàn bà ở Missalonghi.
1.4. Những giải pháp khoa học đã được giải quyết trong và ngoài nước
Tìm khắp trên các trang mạng truyền thông, chúng tôi không thấy những bài khảo luận, nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước có tính quy mô lớn, chỉ thấy rất nhiều những bài tiếng Anh và tiếng Việt với nội dung gần như giống nhau khi giới thiệu về tác giả, tác phẩm, tóm tắt cốt truyện và những lời bình luận khen chê về tác phẩm này, như các trang Bách khoa toàn thư mở Wikipedia, trang giới thiệu sách, giới thiệu phim, một số lời bình trên các blog cá nhân…
Đặc biệt, chúng tôi thấy một bài nghiên cứu khoa học với tựa đề Phân tích chủ nghĩa lãng mạn trong Tiếng chim hót trong bụi mạn gai của Colleen McCullough của sinh viên Nguyễn Tố Ngân lớp 06CNA02, Khoa tiếng Anh, trường Đại học Ngoại ngữ, đăng trong tuyển tập Báo cáo Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu Khoa học lần thứ 7 Đại học Đà Nẵng năm 2010. Bài viết ngắn gọn, dạng tóm tắt, chỉ gồm 5 trang A4. Tuy đã phân tích lý giải được theo chủ đề đưa ra, nhưng bài viết ngắn này chỉ mang tính chất tổng quan, giới thiệu.
1.5. Những vấn đề tồn tại cần được tiếp tục nghiên cứu
Với những tìm hiểu kỹ lưỡng để tránh sự trùng lập, chúng tôi nhận thấy, hầu hết những lời bình về tác phẩm đều đúng, rằng Tiếng chim hót trong bụi mận gai là một tác phẩm đầy tính lãng mạn, tình yêu của Cha Ralph và Meggie là cuộc tình đẹp. Meggie đã vượt qua được mọi khó khăn rào cản để đạt được mơ ước của mình. Trong khi đó, Cha Ralph yêu Meggie nhưng không chọn tình yêu với nàng mà lại chọn theo khát vọng riêng. Cuộc tình đẹp đó đầy bi kịch.
Đến với tác phẩm, chúng tôi tiếp cận ở một góc nhìn hoàn toàn mới. Đó là tìm hiểu tại sao tác giả lại sử dụng biểu tượng thorn bird, chứ không phải một biểu tượng nào khác? Biểu tượng đó mang ý nghĩa gì? Ứng với nhân vật nào? Ý nghĩa của tác phẩm? Và chúng tôi so sánh tác phẩm Tiếng chim hót trong bụi mận gai với Một tên gọi khác của tình yêu và Những người đàn bà ở Missalonghi của chính tác giả để hiểu thêm đề tài mình đang khảo sát.
1.6. Đóng góp của đề tài
Đề tài Thorn Bbird - từ biểu tượng đến nhân vật trong tác phẩm Tiếng chim hót trong bụi mận gai nhằm đem đến cho người đọc từng bước hiểu giá trị nhân bản mà tác phẩm mang lại. Đó chính là cách nhìn mới mẻ về con người và cuộc sống, cách chọn lựa lẽ sống trước những ngả đường đời. Hơn nữa, người đọc cũng tìm thấy trong bài những triết lý nhân sinh về bổn phận và tình yêu, thánh thiện và tội lỗi, ý chí, danh vọng và hạnh phúc.

2. Mục tiêu - Phương pháp
2.1. Mục tiêu
Đề tài nghiên cứu này nhằm mục đích chỉ ra cho người đọc thấy được giá trị nhân bản mà tác phẩm mang lại, chủ yếu xoay quanh vấn đề tìm hiểu:
* Ý nghĩa biểu tượng
* Biểu tượng và nhân vật
* Ý nghĩa của việc sử dụng biểu tượng của nhà văn.
2.2. Phương pháp
Để thực hiện được mục tiêu trên, chúng tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu chủ yếu sau:
- Phương pháp lịch sử: Vận dụng cách nghiên cứu đồng đại và lịch đại về tác giả và tác phẩm để có cái nhìn trọn vẹn, sự đánh giá đúng đắn về đề tài này.
- Thao tác tổng hợp: Để có cái nhìn tổng quan về đề tài, chúng tôi tổng hợp các công trình nghiên cứu, các ý kiến của các nhà phê bình để phục vụ cho đề tài.
- Thao tác phân tích: Đây là phương pháp chính mà chúng tôi sử dụng để làm nổi bật lên những vấn đề về mặt nội dung của tác phẩm.
- Ngoài ra, chúng tôi còn sử dụng phương pháp đối chiếu - so sánh kết hợp với yếu tố tiếp nhận văn học, để tác phẩm và đề tài được nhìn nhận và đánh giá, trong một số mối tương quan, cũng như sự tiếp thu tác phẩm trong lòng bạn đọc Việt Nam.

3. Giải quyết vấn đề
Chương 1: Giới thuyết về tác giả - tác phẩm
1.1. Về tác giả
Nữ văn sĩ người Úc - Collen McCulough - không phải là nhà văn chuyên nghiệp. Khi cuốn tiểu thuyết Tiếng chim hót trong bụi mận gai đem lại vinh quang cho tác giả thì bà chỉ là một nhân viên y tế bình thường. Bà được sinh ra ở bang New South Wales (Australia) trong gia đình một công nhân xây dựng bình thường. Từ bé, bà mơ ước trở thành bác sĩ nhưng không có điều kiện để theo học trường đại học y. Bà đã thử làm một số nghề như: làm báo, công tác thư viện, dạy học rồi trở lại nghề y qua lớp đào tạo chuyên môn về sinh học thần kinh. Sau đó, bà làm việc tại các bệnh viện ở Sydney, London, Birmingham rồi sang Mỹ làm việc tại một trường y thuộc trường đại học Yale.
Tiếng chim hót trong bụi mận gai được thai nghén trong ngót bốn năm, rồi đầu mùa hè năm 1975, bà bắt tay vào viết một mạch trong mười tháng. Suốt thời gian ấy, bà vẫn bận túi bụi công việc ở bệnh viện, chỉ viết tác phẩm vào ban đêm và ngày chủ nhật.
1.2. Về tác phẩm
Tiểu thuyết Tiếng chim hót trong bụi mận gai được xuất bản năm 1977. Ít lâu sau nó được dịch ra bảy thứ tiếng, được bạn đọc nhiệt liệt hoan nghênh và được giới phê bình đánh giá cao. Suốt mấy năm liền, nó là tác phẩm hút hàng nhất ở phương Tây. Điều đó cũng là công bằng vì đây thực sự là một tác phẩm đặc sắc, có giá trị trong văn học phương Tây hiện nay.
Khi giới thiệu sách, Thạch Thảo đã gom những lời nhận xét đặc sắc:
“Một cuốn trường thiên tiểu thuyết và tất cả, đơn giản là tất cả, đã xảy ra… một cuốn sách hoàn hảo... Hấp dẫn... Đầy ấn tượng... Thú vị... Chỉ có thể gọi một cuốn sách như thế này bằng hai tiếng “bom tấn”. Nó khiến bạn không thể nào rời mắt cho đến chữ cuối cùng. - Địa cầu Boston
“Cuốn tiểu thuyết bùng nổ với sự nhạy cảm mạnh mẽ đối với những xúc cảm của con người... tình yêu sâu thêm và tăng lên trong niềm vui cực độ vỡ òa với niềm hạnh phúc cùng nỗi đau. - Báo Pittsburgh
“Những câu chuyện tình đan quyện từ thế hệ này sang thế hệ khác, cốt truyện đầy kịch tính, cảm giác căng thẳng không ngừng tăng, sự mô tả nhân vật xác đáng... hầu như không cưỡng lại được. - Nhà xuất bản Weekly
“Tiếng chim hót trong bụi mận gai là một thiên anh hùng ca thương tâm về bạo lực, tình yêu, lòng mộ đạo, nguồn cội gia đình, niềm đam mê, nỗi đau, niềm hân hoan, bi kịch, hoa hồng và gai nhọn... nỗi đau vô hạn đủ cho mười đời... Tình tiết câu chuyện diễn ra theo một phong cách kỳ lạ đích thực gây ra bi kịch nhưng kết thúc có hậu” - Chicago Tribune.
Tiếng chim hót trong bụi mận gai được viết dưới dạng truyện trường thiên (saga - tiểu thuyết dòng tộc), kể về những biến cố, những thịnh - suy của gia đình dòng họ Cleary trải dài hơn 50 năm. Những con người với những tính cách rất riêng đã làm nổi bật lên mối quan hệ giữa người với người, người với thiên nhiên. Trung tâm vẫn là câu chuyện tình vĩ đại trong sáng của Cha Ralph và Meggie. Tác phẩm thành công với bút pháp hiện thực và lãng mạn hòa lẫn vào nhau một cách nhuần nhị. Nhưng hơn hết là thành công trong việc xây dựng hệ thống nhân vật thông qua biểu tượng. Để từ đó, nhân vật hiện lên sống động, thật như chính bản tính thật của từng người.

Chương 2: Thorn bird - từ biểu tượng đến nhân vật
2.1. Biểu tượng
2.1.1. Định nghĩa về biểu tượng trong văn học
Theo Diễn đàn Trung tâm MIC, nơi thảo luận dành cho các bạn yêu thích thể thao thì, Biểu tượng (表象 - hình tượng tiêu biểu) là một giai đoạn trong quá trình nhận thức của con người về thế giới khách quan. Ở giai đoạn nhận thức này, con người dùng một đối tượng (hình ảnh) này để thay thế (tượng trưng) cho một vật (hay hiện tượng) khác phức tạp hơn. Đây là một định nghĩa mang tính chung nhất, có thể áp dụng vào mọi trường hợp. Chẳng hạn như “hình ảnh trái tim” thay thế cho “Tình yêu của con người”, “hình ảnh con rắn” để chỉ những người xấu xa, độc ác, nhưng “hình ảnh con rắn quấn quanh một cây gậy” lại là biểu tượng của ngành y.
Còn Đại từ điển tiếng Việt thì phân biệt rạch ròi, nhưng cũng rất gần với định nghĩa trên, trong đó mô tả biểu tượng có hai nghĩa. Thứ nhất biểu tượng là hình ảnh tượng trưng, như Chim bồ câu là biểu tượng hòa bình. Thứ hai biểu tượng là hình thức nhận thức cao hơn cảm giác, cho ta hình ảnh sự vật còn lưu giữ trong đầu óc, sau khi sự vật không còn tác động vào giác quan của ta.
Một cách chuyên ngành hơn, trong cuốn Văn học dân gian những công trình nghiên cứu định nghĩa: Biểu tượng là một sự vật mang tính chất thông điệp được dùng để chỉ ra cái ở bên ngoài. Nói khác đi, biểu tượng chính là cái nhìn được mang một kí hiệu dẫn đến cái không nhìn thấy được. Biểu tượng là vật môi giới được giúp ta tri giác cái bất khả tri giác.
Và trong Từ điển Thuật ngữ văn học thì biểu tượng được định nghĩa rõ hơn:
“Theo nghĩa rộng, biểu tượng là đặc trưng phản ánh cuộc sống bằng hình tượng của văn học nghệ thuật. Theo nghĩa hẹp, biểu tượng là một phương thức chuyển nghĩa của lời nói hoặc một loại hình nghệ thuật đặc biệt có khả năng truyền cảm hơn, vừa khái quát được bản chất của một hiện tượng nào đấy, vừa thể hiện một quan điểm, một tư tưởng hay một triết lí sâu xa về con người và cuộc đời.”
Như vậy, có thể nói biểu tượng trong văn học là những khuôn mẫu được khái quát, được hình tượng hoá từ đời thường vào tác phẩm bằng những hình tượng nghệ thuật. Đồng thời hình tượng nghệ thuật này cũng vừa nêu bật được bản chất của hiện tượng, vừa thể hiện quan điểm, tư tưởng hay triết lý sống về con người và cuộc đời của tác giả.
2.1.2. Biểu tượng “mượn” từ truyền thuyết
Trong tác phẩm Tiếng chim hót trong bụi mận gai, tác giả mượn truyền thuyết về loài thorn bird để xây dựng hệ thống nhân vật và chọn một nhân vật làm biểu trưng cho loài chim thorn này.
Ngay từ lời đề tựa, Colleen McCullough đã viết:
“Có một truyền thuyết về con chim chỉ hót một lần trong đời, nhưng hót hay nhất thế gian. Có lần nó rời tổ bay đi tìm bụi mận gai và tìm cho bằng được mới thôi. Giữa đám cành gai góc, nó cất tiếng hát bài ca của mình và lao ngực vào chiếc gai dài nhất, nhọn nhất. Vượt lên trên nỗi đau khổ khôn tả, nó vừa hót vừa lịm dần đi, và tiếng ca hân hoan ấy đáng cho cả sơn ca và họa mi phải ghen tị. Bài ca duy nhất, có một không hai, bài ca phải đổi bằng tính mạng mới có được. Nhưng cả thế gian lặng đi lắng nghe, và chính thượng đế trên thiên đình cũng mỉm cười. Bởi vì tất cả những gì tốt đẹp nhất chỉ có thể có được khi ta chịu trả giá bằng nỗi đau khổ vĩ đại... Ít ra là truyền thuyết nói như vậy.” [4, 8]
Và trong đoạn kết, tác giả lại thêm:
“Con chim mang chiếc gai của bụi mận cắm vào ngực tuân theo qui luật bất di bất dịch của thiên nhiên; bản thân nó không biết sức mạnh nào đã buộc nó lao vào mũi nhọn và chết mà vẫn hót. Lúc mũi gai xuyên qua tim nó, nó không nghĩ đến cái chết sắp đến, nó chỉ hót, hót cho đến lúc mất tiếng đứt hơi. Nhưng chúng ta, khi lao ngực vào bụi mận gai, chúng ta biết, chúng ta hiểu. Tuy thế ta vẫn lao ngực vào bụi mận gai. Sẽ mãi mãi như thế!” [4, 666]
Nhìn ở bề mặt tác phẩm, tác giả kết cấu truyện theo lối đầu cuối tương ứng. Nếu ở phần đầu tác giả giới thiệu truyền thuyết về loài thorn bird, thì ở phần cuối tác giả nói đến quy luật tự nhiên của loài chim ấy và lồng vào đó triết lý nhân sinh của con người. Cách kết cấu vòng tròn này gợi cho người đọc hiểu được tác giả sắp xếp hệ thống nhân vật đặt cạnh nhau là có dụng ý riêng. Viết cảnh đầu chuẩn bị cho cảnh sau, các yếu tố tương tác với nhau đều làm rõ cho tác phẩm.
Hơn nữa, một điểm đặc sắc của truyện là, dù chỉ đọc lời đề tựa và lời kết, độc giả có thể hiểu truyền thuyết về loài thorn bird chính là biểu tượng cho sự dấn thân - sống hết mình cho một lý tưởng, một tình yêu và chấp nhận trả giá. Điều này được gói gọn trong quy luật “tất cả những gì tốt đẹp nhất chỉ có thể có được khi ta chịu trả giá bằng nỗi đau khổ vĩ đại.” Đặc biệt, nỗi đau khổ ấy phải được “ta biết”, “ta hiểu” và ta cảm thấu sự đánh đổi này.
Con chim bay đi tìm bụi mận gai để làm tổ, chọn chiếc gai dài nhất, nhọn nhất để lao ngực mình vào và hót vang chỉ một lần trước khi chết. Có được bài ca để đời, con chim đó đã phải đổi bằng tính mạng. Truyền thuyết đã gọi nó là thorn bird. Còn con người thì sao? Có phải những ai dấn thân, sống hết mình cho một lý tưởng nào đó để đạt được mục đích cao đẹp và chấp nhận trả giá thì cũng được gọi tên thorn bird. Và, trong tác phẩm này, nhân vật nào được gọi tên theo biểu tượng này?
2.2. Nhân vật Meggie Cleary
2.2.1. Meggie Cleary - một người đẹp
Meggie giống như một bông mận gai khoe hương sắc từ đầu đến cuối tác phẩm. Ngay từ khi còn bé, Meggie được miêu tả là một cô bé đáng yêu và dễ thương với mái tóc màu hung đỏ, gợn sóng và dày đẹp - một đặc trưng của gia đình Cleary và cũng là một nét đặc trưng của nhân vật Meggie “Con bé kháu tệ, xinh tuyệt; màu tóc thì không lời nào tả được, không hẳn là màu đồng đỏ, không hẳn là màu vàng ánh, mà là màu gì pha trộn hiếm có giữa hai thứ đó” [4, 88]. Và đôi mắt cũng tuyệt đẹp, “màu xanh ánh bạc, trong trẻo kì lạ, long lanh như hạt ngọc trai tan chảy” [4, 88]. Đến khi trở thành thiếu nữ, vẻ đẹp ấy lộng lẫy hơn, đầy quyến rũ khiến cả Drogheda phải ngước nhìn và ngưỡng mộ. Vẻ đẹp ấy song hành với hình ảnh những bông hồng màu tro gợi nhắc đến kiếp người hồng nhan đa truân, bạc phận.
2.2.2. Meggie Cleary - ước mơ bình thường
Bên cạnh là một phụ nữ đẹp, Meggie là một phụ nữ bình thường. Nhà văn đặt nhân vật vào không gian gia đình và để cho Meggie sống với đầy đủ các thiên chức của một người phụ nữ trong gia đình: làm chị, làm vợ, làm mẹ. Meggie rất yêu trẻ con và “chắc chắn đấy là đức tính bẩm sinh của phụ nữ” [4, 135]. Meggie mong muốn có con, mong muốn một cuộc sống gia đình “Em là một phụ nữ hết sức bình thường, em không háo danh, không thông minh lắm… em chẳng cần gì nhiều lắm: chồng, con, và ngôi nhà của mình [4, 366]. Đấy là mơ ước rất bình thường và giản dị của người phụ nữ như con chim kia muôn đời muốn tìm một tổ ấm để xây dựng hạnh phúc. Tất cả phụ nữ đều như thế, muốn một cuộc sống bình yên, được che chở, được vun vén và yêu thương.
Đến với cuộc sống hôn nhân gia đình, cô nghĩ “Hai người sẽ chung sống với nhau, nàng sẽ nấu nướng, may vá cho anh, sẽ chăm sóc anh, hai người sẽ có con, nàng sẽ là người vợ hiền của anh” [4, 304]. Meggie hiện lên với vẻ đẹp đầy nữ tính, không phải là thuần túy người phụ nữ Úc nữa mà là hình ảnh người phụ nữ Á Đông với đầy đủ công-dung-ngôn-hạnh. Cô hiểu hơn ai hết “Ở Úc, tất cả phụ nữ, trừ những người học thức nhất và giàu kinh nghiệm nhất đều được giáo dục rằng họ gần như là nô lệ của chồng, còn Meggie thì hoàn toàn không thể nghĩ khác được” [4, 301]. Như vậy, cô đã xác định trách nhiệm và bổn phận làm vợ của mình. Thế nhưng, cuộc đời Meggie toàn gặp những người đàn ông mà họ “yêu một cái gì đó vô hồn hơn cả yêu một phụ nữ bằng xương bằng thịt” [4, 280]. Mơ ước bình thường ấy lại là một khát khao cháy bỏng mà Meggie không thể có được. “Khi một người phụ nữ muốn trở thành người cần thiết cho người đàn ông và được yêu thương phải chăng đó là đòi hỏi quá không?” [4, 359]. Meggie đau đớn cho câu hỏi đã có lời đáp qua trải nghiệm của cuộc đời đau khổ và bất hạnh.
2.2.3. Meggie Cleary - kiên cường
Meggie xuất hiện như một con chim lạc đàn trong một gia đình thiếu thốn sự quan tâm cố hữu. Một gia đình mà bài học vỡ lòng là “không biết tự bảo vệ mình thì đừng hy vọng được ủng hộ và đồng tình, dù là một bé gái đi nữa” [4, 11]. Một gia đình toàn là con trai và một bà mẹ gần như vô tâm vô cảm. Cô bé Meggie không chỉ thiếu thốn về vật chất mà còn nghèo về tình cảm. Em phải chịu sự cô đơn trong chính ngôi nhà của mình. Sự cô đơn ấy hiện lên trong đôi mắt “đôi mắt ấy chứa đựng câu chuyện không lời về những bi kịch quá sớm, những đau khổ không trẻ con chút nào và nỗi đau quá nặng nề với tuổi của nó” [4, 125]. Chịu sự mất mát khi những người thân yêu nhất lần lượt rời bỏ mình (Frank bỏ nhà đi, bé Hen chết vì bệnh,…). Chịu sự mất mát trong tình yêu (với Cha Ralph), và cả sự đổ vỡ trong hôn nhân (với Luke).
Những đòn roi ấy quất liên tục lên cuộc đời tưởng chừng làm cô gục ngã. Nhưng không, Meggie vẫn là đứa con của dòng họ Cleary: độc lập, tự chủ và kiêu hãnh, “những bài học ngày xưa cô bé đã hoàn toàn nhập tâm, tính tự chủ của em thật đáng kinh hoàng, lòng kiêu hãnh thật chưa từng thấy” [4, 153]. Bên cái vẻ ngoài yếu đuối, mong manh, cô đơn, cần được che chở ấy là một tâm hồn mạnh mẽ, giàu sức sống. “Ở một số người, lòng ham sống rất mạnh, ở một số người khác thì yếu hơn. Ở Meggie cái đó mảnh mai và bền chắc như sợi dây cáp bằng thép” [4, 142]. Cô là hình ảnh của nhiều phụ nữ: cam chịu nhưng không đầu hàng, im lặng nhưng không khuất phục mà luôn dấn thân, luôn luôn đấu tranh. Chính điều này đã làm nên một Meggie can trường, nhỏ bé nhưng luôn ngẩng cao đầu kiêu hãnh.
“Không, nó không phải là thánh, nó cũng gần gần như tất cả mọi người. Có điều không bao giờ nó than phiền, đó là một năng khiếu đặc biệt, - hay có lẽ là sự nguyền rủa, - cái tính kiên nhẫn chấp nhận hết thảy. Dù mất mát như thế nào, dù số phận giáng đòn đau như thế nào, nó tiếp nhận hết, chấp nhận tất cả những gì hiện có, gìn giữ trong bản thân mình và dùng cái đó nuôi dưỡng ngọn lửa rực cháy bên trong” [4, 143].
Cha Ralph đã từng hình dung về Meggie như vậy.
Bi kịch của Meggie là bi kịch mà mẹ cô đã trải ra. Cô đã khóc bằng giọt lệ của mẹ, đau bằng nỗi đau của mẹ. Con chim mẹ là Fiona cũng đã từng lao ngực vào bụi mận gai, nhưng không thể cất lên tiếng hát mà chỉ lịm đi, chết dần với cuộc sống thầm lặng và cam chịu. Tưởng rằng “Meggie hoàn toàn không phải là một tâm hồn nổi loạn, hoàn toàn ngược, lại suốt đời nó sẽ phục tùng, cam chịu làm tù nhân cho kiếp đàn bà của mình [4, 106]. Nhưng Meggie đã nổi loạn, đã đấu tranh gan góc với nghịch cảnh. Đứng trước những khó khăn trong cuộc sống, chúng ta, hoặc là buông xuôi để cho đời đưa đẩy, hoặc là gồng mình vượt qua tất cả các chướng ngại vật đó, không bị khó khăn làm ta chùn bước. Meggie chọn con đường đấu tranh, đã giành giật với cả Chúa Trời, không bao giờ chịu đầu hàng trong tình yêu, trong cuộc đời.
2.2.4. Meggie Cleary - yêu mãnh liệt
2.2.4.1. Đường vào yêu
Con đường Cha Ralph bước vào cuộc tình với Meggie thật tự nhiên, nhẹ nhàng, cuốn hút đến bất ngờ. Cha đã đi vào thế giới đầy cô đơn và lạc lõng của Meggie và làm cho thế giới nhỏ bé đó nở hoa hạnh phúc.
Meggie gặp được Cha Ralph. Cha đem đến cho cô sự âu yếm, sự tin tưởng, sự hiểu biết, sự kính trọng… Cha Ralph là cả thế giới của em “Bởi vì Cha là bạn của em, là thần tượng của em, là mặt trời mới trên vòm trời của em” [4, 158]. Lần đầu tiên gặp em, Cha “đi qua chỗ những thằng bé, đến ngồi xổm trước Meggie và đặt tay lên vai nó, tay Cha vững chắc, hiền từ và âu yếm” [4, 86]. Sau đó, Cha đã tự tay sơn phòng cho em, tự tay bế em đi ngủ rồi cởi tất và bím tóc cho em. Cha đã lau nước mắt cho em khi người anh cả - Frank - bỏ đi sau những bất hòa âm ỉ với người bố dượng. Cha đã giải thích cho em những chuyển biến đánh dấu giai đoạn em trở thành người lớn (việc mà lẽ ra bà Fiona - mẹ của em - phải làm) “Nhưng ra máu hàng tháng là dấu hiệu của sự trưởng thành (…) Ừ, đại loại là như thế. Chừng nào sự ra máu như thế còn tiếp tục thì con còn có thể sinh đẻ. Không thế thì loài người không kế tục giống nòi được [4, 157] Và Cha cũng đã khiến cho tất cả hoa hồng ở trang trại Drogheda nở lộng lẫy mỗi khi ông ghé qua.
Hơi ấm tình người mà Meggie cảm nhận được cách đầy đủ và tròn đầy từ Cha Ralph, lẽ nào cô có thể quên được tình cảm ấy, quên được con người ấy? Tình yêu đã đến với cô tự nhiên và lớn dần theo năm tháng. Tuy nhiên, tình cảm ấy có thể được gọi bằng những cặp từ trái nghĩa: thân mật, gần gũi nhất mà cũng xa vời, cách ngăn nhất, bởi Cha như người cha, người anh, người yêu của Meggie nhưng đồng thời Cha cũng là linh mục của mọi người. Meggie đã yêu Cha Ralph. Yêu từ lúc còn là cô bé cho đến cuối đời, Cha Ralph luôn là người đàn ông duy nhất của đời cô.
2.2.4.2. Những rào cản vô hình
Có trăm ngả đường đến với tình yêu thì cũng có vạn nẻo đường tình trắc trở. Tình yêu của Meggie không chỉ nhiều trắc trở mà còn lắm rào cản vô hình.
Meggie bước vào yêu bằng tình cảm trong sáng non nớt của đứa trẻ, rồi “sự tôn sùng của em với Cha Ralph đã kịp chuyển thành niềm đam mê nồng nàn của cô thiếu nữ” [4, 162] và lớn dần lên thành tình yêu chiếm hữu của người đàn bà. Lúc này chính là lúc cô gặp thương tổn, bởi vì “Cha hoàn toàn không cần Meggie trưởng thành. Cha cần một cô bé mà Cha có thể coi đó là một đứa trẻ thơ ngây được Cha yêu mến” [4, 170]. Tâm lý tự nhiên, cha sợ mất Meggie, sợ mình không còn được công khai chăm sóc cô mà không sợ ai dòm ngó, dị nghị. Là linh mục, Cha Ralph ý thức rất rõ mối tương giao giữa mình với Meggie. Nó không chỉ đơn thuần là tình cảm của vị “mục tử” chăm sóc “con chiên”, mà nó là tình yêu cháy bỏng giữa ông với cô.
Biết rõ lòng mình yêu Meggie, Cha Ralph cũng hiểu mình không thể bỏ lý tưởng mà bao lâu nay ông theo đuổi, đó là hiến thân cho Chúa, là phục vụ Giáo hội trong thiên chức linh mục. Cha Ralph đã từ chối tình cảm của Meggie cách quyết liệt: “Ta yêu con, Meggie ạ, ta sẽ mãi mãi yêu con. Nhưng ta là linh mục, ta không thể… thực quả là ta không thể làm thế được!” [4, 253]. Meggie đụng phải những bước tường thành không thể bước qua “Cô biết rằng không được phép lấy chồng là linh mục, không được phép yêu linh mục, nhưng cô đã quen bỏ qua trở ngại đó, trong ý nghĩ cô giải thoát Ralph khỏi chức sắc thầy tu” [4, 223]. Sức mạnh của tình yêu chiếm hữu đã khiến Meggie dẹp bỏ những trở ngại, vượt qua dư luận, vượt thắng rào cản từ phía luật độc thân linh mục của Giáo hội Công giáo. Đồng thời, nàng cũng nhận ra “tình địch” của cô không phải là bà tỷ phú Mary Carson, hay bất cứ người phụ nữ xinh đẹp nào khác mà là Chúa, hay đúng hơn là những “cái ghế” chức vị trong Giáo hội mà Cha Ralph luôn kiếm tìm “Ta không bao giờ từ bỏ chức sắc của ta và vì bản thân con, ta nói thẳng và thành thật với con: ta không muốn từ bỏ chức sắc của ta, bởi vì ta yêu con không phải như tình yêu của chồng đối với vợ, con nên hiểu điều đó. Hãy quên ta đi Meggie” [4, 263].
Rào cản vô hình, theo tiến trình của truyện, đã được gọi tên là luật độc thân linh mục và những ham muốn danh vọng, địa vị, chức quyền trong Giáo hội mà người đại diện là Cha Ralph de Bricassart. Làm thế nào Meegie có thể vượt qua được những rào cản đó?
2.2.4.3. Yêu mãnh liệt
Quan điểm tình yêu của Meggie thật đơn giản. Cô đã chọn đi theo hướng suy nghĩ giản đơn của mình. Meggie không hề đòi danh phận, chỉ cần có một đứa con, được thỏa mãn một lần yêu, có được “một chút gì đó của Ralph” [4, 467] là đủ. Meggie mơ ước “…thật hạnh phúc nếu được chung sống dưới một mái nhà với Cha và ngủ cạnh Cha như ba với mẹ” [4, 223]. Cô quyết định lấy Luke vì Luke có nét hơi giống Cha Ralph “Mắt và mặt anh ta hệt như Ralph!” [4, 274] nhưng không ngờ cuộc hôn nhân này lại đẩy cô đến bi kịch - Luke là một tay “trâng tráo” chỉ yêu tiền của nàng. Và Meggie cũng nhận ra quyết định lấy Luke chỉ là cách cố quên và trả thù Cha Ralph. Cô hận Cha Ralph và hận Chúa: “Không, Chúa chẳng lành hiền chút nào (…) Chúa đã lấy mất Ralph của ta, có thế thôi (…) Tôi tuyệt nhiên không nên căm thù Ralph mà căn thù ngài mới phải” [4, 374]. Thiết tưởng, ở đây không dám đề cập đến vấn đề quan điểm của tác giả đối với tôn giáo hay là cách sống không mộ đạo của Meggie đối với Chúa, mà là cái phản ứng tự nhiên, cái tức giận tự nhiên của người phụ nữ khi bị phụ tình. Meggie vẫn còn yêu Cha Ralph và mãi yêu mình Cha Ralph mà thôi. Nhưng người phụ nữ bình thường ấy kiên gan muốn lật nhào tất cả để đạt được mục đích.
2.2.5. Meggie Cleary - phiêu lưu
Sẽ như thế nào nếu Meggie chịu an phận như mẹ mình, chịu đi trên con đường mòn của mẹ mình? Cô chỉ có những ước nguyện rất chính đáng của một phụ nữ như bao người nữ khác: lấy chồng, sinh con, chăm sóc cho gia đình mình, được chồng yêu thương kính trọng… Meggie liệu đã có được hạnh phúc đích thực hay chỉ là níu kéo một cái gì không thể giữ được khi mà Ralph đã kiên quyết với lựa chọn của mình?
Bất hạnh trong hôn nhân với Luke, Meggie tìm hướng đi mới cho mình, để tự do yêu, tự do làm chủ cuộc đời mình. Cơ hội Meggie gặp lại Cha Ralph tại đảo Matlock, khiến cả hai vỡ òa trong hạnh phúc. Họ quấn lấy nhau như không gì có thể chia cắt được. Bao nhiêu tình cảm, nhớ thương, giận hờn, lo lắng được diễn tả trong sự kết hợp hoàn hảo của hai tâm hồn. Có thể nói, tình yêu đã chiến thắng tất cả. Hoa trái của tình yêu giữa hai người là Dane, nhưng cô giấu không cho Cha Ralph biết. Cô nhìn đứa bé như một thắng lợi của mình vì đã “giành được từ trong tay Chúa một chút gì đó của Ralph” [4, 467]. Meggie đã tấu lên khúc ca tình yêu như con chim đang hát bài ca của mình.
Phiêu lưu, thích khám phá vốn là bản tính của người phương Tây. Meggie đã thể hiện trọn vẹn điều đó. Tuy nhiên, như trên đã nói, con người cô ẩn chứa những đức tính của người phụ nữ Á Đông. Thế nên có thể nói nơi con người Meggie, tác giả đã tô điểm cô bằng những nét đối lập diệu kỳ, vừa đẹp dịu dàng nhưng đầy kiên cường trong thử thách, vừa ước muốn một cuộc sống bình thường như bao người nhưng cũng đầy cố gắng, đấu tranh giành lấy hạnh phúc về phần mình.
Đó là nét mới của nhà văn, bà đã cho nhân vật của mình đi theo con đường mới lạ mà những nhân vật trong các tác phẩm trước đây chưa khai thác kỹ. Dấn thân, phiêu lưu, lao mình, thử thách, chịu hệ lụy và không ân hận để đạt điều mình muốn, đó là những điều không phải ai cũng làm được.
2.2.6. Meggie Cleary - hiện thân của loài thorn bird
Cuộc đời là một bài ca. Bài hát của thorn bird trong đau đớn chính là khúc ca duy nhất trong đời của nó. Nó không biết tại sao, sức mạnh gì buộc nó lao vào chiếc gai nhọn nhất, dài nhất và cũng không hiểu tại sao nó có thể chết mà vẫn hót vang bài ca mà cả thế gian lặng đi lắng nghe. Nhưng Meggie biết, Meggie hiểu. Meggie biết tình yêu không phải chỉ là vị ngọt, nó có cả vị mặn của nước mắt, vị cay của ghen tuông, vị chua của hiểu lầm, vị chát của cái tôi kiêu hãnh, và vị đắng của chia ly mà rất nhiều khi, cái vị ngọt ngào của hạnh phúc, trong cả cuộc yêu mình chỉ nếm được một lần. Nhưng cái gì tốt đẹp nhất chỉ có thể có được khi ta chịu trả giá bằng nỗi đau khôn cùng. Bởi vậy, Meggie cứ lao ngực vào bụi mận gai, cứ vắt kiệt sức mình vì tình yêu, dù biết nó có thể vô cùng đau đớn, đơn giản chỉ để được nếm mật ngọt tình yêu - quà tặng vô giá của cuộc sống, hay đơn giản chỉ để biết rằng mình - đã - từng - yêu. Đó chính là bài ca đẹp nhất mà “khiến cả thượng đế trên thiên đình cũng mỉm cười.” [4, 8].
Con chim đó sau khi phiêu lưu, sau khi đau đớn, sau khi ca hát, được chết đi nhẹ nhàng và thanh thản, được trở thành biểu tượng của say đắm, lãng mạn. Meggie lao vào tình yêu, đã có một cuộc đời giông bão của tình yêu, đã trả giá bằng nỗi đau khổ vĩ đại. Nhưng cô không bao giờ hối hận “Chính ta đã xếp đặt số phận của ta như thế, ta không đổ lỗi cho ai và ta cũng không hề tiếc nuối về một phút giây nào trong quá khứ” [4, 666]. Meggie không chết mà sống với những vết cứa, vết xước trong tim yêu. Và mãi hát bài ca tình yêu hay nhất cho những người phụ nữ có những khát khao đam mê và yêu thương mãnh liệt. Tiếng hát ấy thức tỉnh con người nhìn nhận lại vấn đề sống - yêu. Số phận Meggie - số phận con chim thorn bi thương nhưng đẹp và cao cả.
2.3. Nhân vật Cha Ralph de Bricassart
2.3.1. Cha Ralph de Bricassart - người hoàn hảo
Cha Ralph là một linh mục, mà qua điểm nhìn của nhà văn cũng như hầu hết các nhân vật, là có quá nhiều ưu điểm. Một vẻ đẹp trai lịch lãm, vượt trội những chàng trai ở Drogheda “Thân hình cao lớn, vóc dáng tuyệt mỹ, khuôn mặt quý phái thanh tú, toàn bộ ngoại hình của Cha là một sự hài hòa và hoàn mỹ tuyệt vời - không phải mọi tạo vật của Chúa đều được ban thưởng hậu như thế. Toàn bộ thân hình Cha, từ mái tóc xoăn lượn sóng và cặp mắt xanh kỳ diệu cho đến đôi bàn tay và bàn chân nhỏ nhắn thanh nhã đều thực sự là hoàn hảo” [4, 68]. Không những thế, Cha còn rất thông minh và có tài ngoại giao. Điều này khiến Cha Ralph là người nổi trội về mọi mặt ở Drogheda cũng như ở Rome, nơi sau này có thể Cha Ralph sẽ làm Giám mục và Hồng y.
Thường những người vừa đẹp trai vừa có tài, có đức dễ thu phục được lòng người, dù làm việc gì, người đó cũng thành công. Xét về mặt xã hội, Linh mục là người thành công trong việc mục vụ, chăm sóc dạy dỗ giáo dân của mình. Cha Ralph là người có đủ khả năng để làm tốt điều này. Hơn nữa, khoác lên mình chiếc áo chùng thâm, Cha trở nên đẹp hơn, một vẻ đẹp thánh thiện, thanh thoát, rất cuốn hút. Thế nên mọi người đều yêu mến Cha, trong đó có bà Mary Carson và Meggie. Hai người đàn bà đó cùng chung một điểm là say đắm yêu Cha. Còn với Cha Ralph, đó là hai khác biệt đối lập: một bên đẹp nhất và một bên xấu nhất; một bên Cha yêu nhất và một bên Cha ghê tởm nhất. Và, một bên đi liền với tình yêu, một bên đi liền với tiền và quyền. Một bên khơi dậy trong Cha những đam mê tình yêu, một bên là cám dỗ danh vọng. Có thể nói, tình yêu và danh vọng hai thứ tồn tại song song nhưng không thể dung hòa. Do vậy, chính những vẻ đẹp và tài năng nổi trội của Cha lại trở thành cạm bẫy luôn rình rập Cha sa vào lưới tình yêu và danh vọng.
2.3.2. Những cám dỗ về tình yêu và danh vọng
Có thể nói tiền-tài-tình là những cám dỗ căn bản, thường xuyên đối với mỗi người, bất kể người đó là ai, linh mục hay người thường. Bởi ai sống mà không cần tình yêu, không cần trí hiểu hay đơn giản là cần tiền. Tất cả đều là những phương tiện hữu ích giúp thăng hoa đời sống con người. Ở đây, Cha Ralph có đủ mọi phương tiện để giúp Cha là một linh mục tốt, linh mục phục vụ Giáo hội, phục vụ mọi người. Thế nhưng, chính vẻ đẹp trai, thông minh tài giỏi hơn người của Cha lại luôn cám dỗ Cha nghiêng về tình yêu và danh vọng.
2.3.2.1. Bẫy tiền
Người ta thường nói “Có tiền mua tiên cũng được”. Nhận định này chỉ mang tính tương đối, không áp dụng được trong mọi đối tượng, mọi trường hợp. Bởi vì, thực tế cho thấy, tiền không mua được tình yêu, sức khoẻ hay cả mạng sống. Nhưng quả thực, khó ai phủ nhận được sức mạnh của đồng tiền.
Không biết từ bao giờ bà Mary Carson nhận ra Cha Ralph là người đàn ông lý tưởng mà cuộc đời bà mơ ước. Trở ngại lớn nhất của bà là thời gian. Bà thừa thông minh, tiền bạc và quyền thế, nhưng tất cả không mua được tuổi trẻ, không mua được tình yêu. Thật đau đớn “Tuổi già là sự trả thù tàn bạo nhất mà Chúa trời hay thù hằn chút lên đầu chúng ta, sao ông ta không đồng thời làm cho tâm hồn ta già đi” [4, 174]. Bà vẫn còn khát khao cháy bỏng. Bà yêu Cha và thường quyến rũ Cha, nhưng không lay chuyển được Cha.
Là người thông minh, sắc sảo, bà hiểu rõ Cha Ralph như hiểu chính mình. Do vậy, Mary Carson vẽ ra tham vọng rằng - Cha Ralph sẽ thừa kế tài sản của bà để phục vụ Chúa. Cũng đồng nghĩa là, bà khiến Cha phải lao theo sức hút của đồng tiền mà rời xa hẳn Meggie. Bà đã thành công. Mười ba triệu bảng, số tiền thừa kế đó theo lẽ thường nó sẽ thuộc về tài sản của gia đình Cleary Paddy, trong đó Meggie cũng được hưởng. Nhưng bà Mary đã để lại di chúc cho Cha Ralph và Giáo hội. Thế nên, chính tiền đưa Cha Ralph từ vùng quên nghèo Drogheda sang Rome, chính tiền đã khiến Cha Ralph đau khổ thốt lên với Meggie: “Ta đã bán con Meggie ạ, ta đã bán con lấy mười ba triệu bạc trắng” [4, 194]. Tình yêu trong Cha Ralph không thắng nổi lòng háo danh. Cha đã chọn danh vọng.
2.3.2.2. Bẫy tình
Những thành công trong việc mục vụ ở Toà thánh Rome không làm Cha Ralph quên được mối tình với Meggie. Cô đã đến trong đời ông và ngự trị trong trái tim ông. Hay nói cách khác, tình yêu đã cùng lớn lên trong lòng hai tâm hồn cô đơn.
Ngay từ giây phút nhìn thấy Meggie, một hình hài bé nhỏ, mong manh, cần được bảo vệ, bản năng đàn ông đã mách bảo cho Cha Ralph biết rằng, bên cạnh Thiên Chúa, đây sẽ là con người mà Cha yêu suốt quãng đời. Từ bỏ Meggie ư? Ai cũng biết con tim luôn có lý lẽ riêng của nó. Cha Ralph đã suốt đời dùng lý trí của một linh mục, một Đức Cha và một Hồng Y để từ chối, trốn chạy, và cũng để thấy rằng mình… thất bại nặng nề! Càng cố quên thì hình ảnh Meggie càng rõ nét hơn, làm che phủ cả Chúa Trời “Ta không hiểu vì sao con có uy lực như thế đối với trái tim không biết rung động của ta?” [4, 119]. Hình ảnh bông hồng cựa quậy trong cuốn Kinh Thánh làm trái tim Cha nhức nhối “Bông hồng ấy hiện giờ tôi vẫn giữ bên mình, trong cuốn kinh lễ của tôi. Mỗi lần thấy một bông hồng màu sắc như thế, tôi lại nghĩ đến em. Tôi yêu em, Meggie. Em là bông hồng của tôi, hình ảnh con người tuyệt vời của em và ý nghĩ về em luôn luôn ở cùng tôi” [4, 360]. Cha Ralph khuyên mẹ cô quan tâm đến việc tìm cho cô một người bạn đời khi mà thực ra trong thâm tâm lại khao khát, ước mơ được sở hữu cô suốt đời. Dẫu đã chạy trốn, Cha Ralph vẫn thấy đau đớn như ai bóp nghẹt con tim mình khi nàng lấy chồng “Tội nghiệp, Đức giám mục thơ thẩn ở đây như người bất đắc chí, như thể chờ mong em sắp từ một góc nào nhảy xổ ra” [4, 335].

Yêu là luôn nghĩ về người yêu với tất cả sự quan tâm lo lắng, nhớ thương, hy vọng. “Bóng hồng” đã ngự trong tim Cha. Nó như những gai nhọn làm đau đớn Cha vừa ngọt ngào vừa nhức nhối. Nó chờ chực thời điểm làm bung nở tình yêu. Và ngày đó đã đến. Bên bờ biển vắng lãng mạn, Meggie đã cho Cha Ralph hưởng “trái cấm”, nếm vị ngọt của tình yêu. Đôi ba ngày ngắn ngủi ấy đối với Meggie là thời gian đủ để nàng đánh cắp từ Đức Chúa Trời một bản sao bé bỏng của Ralph - niềm an ủi suốt tháng năm còn lại. Nhưng với Cha Ralph đó là cả một vỡ lẽ ghê gớm “Bởi vì đến bây giờ rút cục ông mới hiểu rằng ông luôn luôn có khát vọng không chỉ là một con người, một người đàn ông, - ông mong muốn điều to tát hơn, mong muốn một số phận vĩ đại hơn nhiều so với số phận của người phàm trần” [4, 390]. Ông mong ước mình trở thành thánh nhân, nhưng giờ ông hiểu “con người vẫn cứ là con người” [4, 390]. Càng cay đắng khi nhận ra “Phải, ta đã chiến đấu dữ dội với em, Meggie của ta ạ! Thế nhưng cuối cùng không phải em bị đập vỡ tan tành để ta phải dán lại từng mảnh một, mà chính ta phải gắng thâu lượm những mảnh vỡ của chính mình. Em được đặt trên đường đi của ta để cho ta hiểu: sự kiêu hãnh của những đấng chăn chiên như ta là giả dối và trống rỗng biết chừng nào” [4, 392]. Chính khi ăn trái cấm, hai ông bà Adong - Eva mới nhận ra mình trần truồng. Cũng vậy, khi phạm giới cấm với Meggie, Cha Ralph mới biết rõ con người của mình hơn. Ông hiểu rằng con người vẫn chỉ là con người, đầy yếu đuối, tội lỗi. Dù ông có đứng ở trong địa vị xã hội nào, dù có là linh mục hay giám mục vẫn có thể sa ngã. Meggie chính là người cho ông trải nghiệm đớn đau này.
2.4. Những khác biệt trong chọn lựa lẽ sống giữa cha Ralph và Meggie
Mỗi con chim hát một bài ca riêng, mỗi con người có một cuộc đời riêng, một chọn lựa riêng.
Cuộc đời Meggie không hạnh phúc nhưng đẹp xôn xao. Đẹp như chính cái cách mà cô đã sống trong cuộc đời này. Dù biết có thể hót một bài ca duy nhất rồi sẽ ứa máu, sẽ khổ đau nhưng vẫn chọn con đường ấy. Lao vào bụi mận gai dù chỉ một lần, cho cả thế gian phải nhìn ra mình, nhìn thấy cuộc sống kiên cường mình đã chọn lựa, thế là đã sống trọn vẹn với cuộc sống của mình. Với Meggie, tình yêu là sự chọn lựa trên tất cả. Mà hình như tất cả phụ nữ đều như thế, đều sống và dâng hiến hết mình cho tình yêu. Meggie sẵn sàng hy sinh tất cả cho tình yêu cho dù phải “trả giá bằng nỗi đau khổ vĩ đại” [4, 8]. Cho dù cô nhận phải những vết thương không bao giờ lành lặn nhưng vẫn hân hoan ôm lấy nỗi đau riêng. Meggie đã từng một lần chọn lựa sai lầm để cuối cùng nhận ra tình yêu đích thực và duy nhất của mình, với cha Ralph và duy nhất chỉ mình cha Ralph mà thôi.
Cô là hiện thân của khát vọng hạnh phúc, khát vọng chống trả định mệnh. Meggie đã đấu tranh bằng tất cả sức mạnh bản thân kể cả Chúa trời để giành lấy cho riêng mình một tình yêu, một lần rồi trả giá đắt. Và hạnh phúc cũng mỉm cười với Meggie, cô đã chiến thắng dù chỉ trong một khoảnh khắc ngắn ngủi, rồi sau đó “cát bụi trở về với cát bụi” nhưng Meggie đã mãn nguyện vô cùng và không bao giờ ân hận. Ấy cũng là khoảnh khắc tuyệt vời nhất để mãi mãi được hát ca.
Còn cha Ralph, một con người tưởng chừng như hoàn mĩ, thì ẩn đằng sau vẻ đẹp-tài-đức là một người đàn ông bình thường với đầy tham vọng và toan tính riêng. Mặc dầu say đắm yêu Meggie nhưng Ralph luôn ước mơ một cái gì đó vĩ đại. Ông không bằng lòng với số phận bị quên lãng ở Drogheda. Ông muốn được về Rome để ngày càng bước lên bậc thang danh vọng. Ông cũng có ước muốn trở thành thánh nhân, một ước muốn tốt lành.
Thế nhưng, cuộc đời muôn mặt đặt con người phải đối diện với những chọn lựa. Chọn lựa đòi ta phải hy sinh. Đã chọn điều này thì phải bỏ điều kia. Cha Ralph cũng phải chiến đấu giằng co cả đời với những chọn lựa ấy. Và tình yêu, với Cha Ralph, dù quan trọng đến đâu cũng chỉ là thứ yếu. Bên cạnh Meggie, Ralph chọn tiền, quyền và danh vọng. Bên cạnh tình yêu, Ralph đặt trách nhiệm và bổn phận lên trên hết.
Tình yêu hay trách nhiệm, khổ đau hay hạnh phúc, bụi mận gai hay cõi địa đàng… khó mà cân bằng được. Cha Ralph sẵn sàng hy sinh tất cả cho niềm đam mê đích thực của mình, phải chăng điều đó có gì sai? Đối với Cha Ralph, đó là Chúa trời, nhưng đối với người phụ nữ nhỏ bé Meggie, đó là cha Ralph, người đàn ông có ý nghĩa đặc biệt đối với cô hơn bất cứ ai trong cõi đời.
Tiếng chim hót xuất phát từ tâm hồn yêu chân thành bình dị, nhưng bụi mận gai lại do những ích kỉ, tính toán, mục đích riêng của mỗi con người tạo thành. Đó chính là bi kịch của hai nhân vật này. Và đó cũng là nguồn gốc muôn thuở của những tiếng-chim-hót-khiến-cả-thế-gian-động-lòng.
2.5. Bi kịch của Cha Ralph và Meggie
Yêu một người, chờ đợi một đời, bằng ấy liệu đã đủ để tóm lại toàn bộ tấn bi kịch của Meggie? Người ta có thể mãi mãi yêu một người, trái tim mãi mãi có thể chẳng đổi thay.
Ấy thế nhưng, nỗi đau khổ lớn lao nhất, số phận đáng thương nhất, trong cả tiểu thuyết này, lại chính là Cha Ralph. Meggie, cô dám yêu và dám sống, cô dám đến tận chân Chúa trời để giành giật lại tình yêu và hạnh phúc cho riêng mình. Dẫu chỉ một lần đủ sức nổi loạn, nhưng vĩnh viễn cô là người chiến thắng. Đó là cái cười mãn nguyện và đầy sức mạnh của người đàn bà: “Ở Drogheda này, mình mãi là của em” [4, 485].
Còn Cha Ralph, suốt đời, vẫn chỉ là một số phận đáng thương! Chứng kiến cô bé con ngày nào lớn lên và trở thành một thiếu nữ xinh đẹp, đâu ngờ rằng tình yêu với Meggie cũng lớn dần theo năm tháng. Nhưng Cha Ralph không muốn đối mặt với tình yêu ấy. Ông muốn chọn dâng hiến cho một tình yêu vĩ đại hơn? Bi kịch xảy ra ở chỗ, thay vì chọn một tình yêu dâng hiến vĩ đại hơn, tức là đời sống nên một với Thiên Chúa-cội nguồn của Hạnh phúc, thì ngài đã chọn “công việc của Chúa” hay nói đúng hơn, ngài đã chọn danh vọng. Lựa chọn đem đến cho ông quyền lực và sức mạnh, nhưng mãi mãi tước đi ở ông cơ hội hạnh phúc bên người mình yêu.
Từ chối tình yêu nhưng lại không dập tắt được tình yêu. Đó mới là bi kịch lớn lao nhất. Nó lớn hơn nỗi đau của Meggie. Vì cô đau khổ, nhưng cô còn có được tình yêu mình đã chọn lựa, có niềm hạnh phúc của một người đã dám sống, dám yêu, đã dám dốc ngược trái tim làm thành ngọn lửa, cháy hết mình cho tình yêu, cho người đàn ông cô phụng thờ.
Chương 3: Ý nghĩa biểu tượng loài chim thorn trong sự so sánh với tác phẩm Một tên gọi khác của tình yêu và Những người đàn bà ở Missalonghi
Một tên gọi khác của tình yêu (1981) và Những người đàn bà ở Missalonghi (1987) là hai tác phẩm được tác giả viết liền sau Tiếng Chim hót trong bụi mận gai nên về mặt ý nghĩa nhân sinh chúng có những nét tương đồng.
3.1. Một tên gọi khác của tình yêu
Đó chính là bổn phận. Chu toàn bổn phận với xã hội, với người thân yêu hay với bản thân đều có thể gọi là “tình yêu”. Hầu hết các nhân vật của bà Colleen trong tác phẩm này đều sống vì bổn phận.
Trung sĩ Michael Wilson, một bệnh nhân hoàn toàn khoẻ mạnh, mới được chuyển đến trại X - một trại chuyên chữa người mắc bệnh tâm thần giai đoạn nhẹ, với bệnh án tình nghi bị tâm thần và đồng tính luyến ái. Khi được y tá Honora Langtry hỏi xem anh nghĩ sao về việc anh đã phải tham chiến sáu năm trời. Anh nói “Phải làm bổn phận chứ sao?” [1, 26]. Còn đại uý Neil Parkinson - một bệnh nhân khác, thì thêm vào: “Bổn phận! Đó là ám ảnh nặng tội nhất. Chúng ta ra trận vì ngu dại; và chúng ta vì bổn phận ở lại với chiến tranh.” [1, 26]. Neil Parkinson thêm: “Tôi ước thấy một thế giới trẻ nhỏ được dạy rằng cái bổn phận đứng hàng đầu mọi bổn phận là bổn phận đối với chính mình” [1, 26].
Kết cục, Neil Parkinson, sau khi trại X giải tán, anh đã về lại thành phố với những dự tính riêng, mà không một lần được tác giả nhắc đến việc tìm kiếm Honora Langtry, người mình hằng yêu thương. Anh là tuýp người chủ trương sống “bổn phận với chính mình”.
Còn Michael Wilson, với ý nghĩ luôn phục vụ người khác, lo cho mọi người hơn chính bản thân mình, đã chấp nhận cái chết trong niềm tự hào vì đã hoàn thành nhiệm vụ, mà mình đã tự hứa với lòng - chăm sóc cho Benedict, người cô đơn và bệnh nặng nhất.
Và nữ y tá Honora Langtry, nhân vật chính trong tác phẩm, đã hy sinh tuổi xuân để làm tròn trách nhiệm cấp trên giao, dù rằng nhiệm vụ đó - chăm sóc bệnh nhân tâm thần ở trại X - mới đầu cô coi như là một hình phạt. Chính cô sau này khi phải chọn lựa giữa tình yêu và bổn phận đối với những bệnh nhân tâm thần ở một vùng quê hẻo lánh khác, cô đã chọn họ. Cô hiểu những người bệnh ở đây, họ cần đến cô, cần đến khả năng chuyên môn, cần kinh nghiệm và nhất là cần tình yêu của cô dành cho họ. Cô là hiện thân của người quên mình phục vụ tha nhân với tất cả tình yêu thương. Lời xác tín của Honora Langtry sau khi đã chọn lựa tìm hạnh phúc cho riêng mình hay cho mọi người cũng là lời “tự bạch” của tác giả “… Nàng không còn thấy sợ hãi, nàng đã giàn hoà với nội tâm mình. Là vì từ nay nàng biết rằng bổn phận - cái điều ám ảnh tàn nhẫn nhất - chỉ là một tên khác để gọi là tình yêu” [1, 499].
3.2. Những người đàn bà ở Missalonghi
Khác với câu chuyện ở trên, đây là câu chuyện về ba người đàn bà: bà mẹ, Drusilla Wright, đã bước vào tuổi già - ở giá, bà dì, Octavia - gái già lỡ lứa sống độc thân, cô con gái - Missy tội nghiệp gầy yếu đen đúa cũng đã bước vào tuổi lỡ thì. Họ sống trong một gia đình nhỏ bé “nghèo xơ nghèo xác” ở Missalonghi. Bị dòng họ giầu có sống ngay bên bỏ quên, ba người đàn bà cô đơn tồn tại như ba cái bóng. Bữa ăn quen thuộc của họ là cháo nấu bằng lúa mạch và họ chỉ được phép ưa thích những loại quần áo bằng vải thô màu nâu. Ai cũng nghĩ gia đình tội nghiệp đó không thể ngóc đầu lên nổi. Thế nhưng, tác giả đã “cho” những nhân vật của mình được đổi đời.
Missy tội nghiệp gầy yếu và đen đúa lại còn bị chứng bệnh rối loạn tim. Những cơn đau thắt ngực - cái chết luôn treo lơ lửng trước mặt Missy, nhưng người đọc lại thấy được nơi cô sức mạnh nội tâm, sức mạnh vượt lên số phận. Cô đã tìm cách chủ động để đến với người mình yêu, tên John Smith. Ông là người giàu trí lực, giàu nghị lực - một nhà triệu phú ẩn danh có ngoại hình đẹp mạnh mẽ. Tình yêu và nghị lực đã giúp cô mạnh dạn ngỏ lời trước: “Ông sẽ hỏi cưới tôi phải không, ông Smith?” [3, 150]. Và, hạnh phúc đã mỉm cười với cô và cả gia đình cô. Tình yêu họ lớn dần theo năm tháng. Cuộc sống của họ được sang trang huy hoàng.
3.3. Ý nghĩa biểu tượng loài chim thorn trong các tác phẩm trên
Khi tìm hiểu hai tác phẩm của bà Colleen, chúng tôi được soi sáng thêm để hiểu tác phẩm mình đang khảo sát. Bởi vì điều tác giả tâm đắc, trăn trở được viết lên không phải chỉ gói trong một truyện The Thorn Bidrs mà còn được tiếp nối, nói rõ thêm ở những tác phẩm sau.
3.3.1. Nhắm thẳng mục đích đi tới
Hình tượng loài thorn bird là hình tượng của mỗi con người. Cuộc đời của mỗi người đều xứng đáng là một bài ca của chính người đó.
Con người chỉ sống duy nhất một lần, phải sống như thế nào để khi nhìn lại ta không hối tiếc những năm tháng đã qua. Sống thực với cuộc sống của mình chứ không phải theo sự chảy trôi của cuộc sống nhanh hay chậm. Nhà thơ Xuân Diệu cũng từng quan niệm: “Thà một phút huy hoàng rồi chợt tắt. Còn hơn buồn le lói suốt trăm năm”. Cũng như thorn bird, Meggie bé nhỏ nhưng kiên cường. Cô nhắm tới đích và thẳng tiến cho dẫu phải trả giá bằng cả mạng sống. Đó chính là cái nhìn tựu trung lẫn nhân sinh quan của tác giả, cũng là lời thông điệp chính của tác phẩm nhắn nhủ với chúng ta, nhất là thế hệ trẻ ngày nay.
Nếu Meggie được nhớ đến như biểu tượng của loài thorn bird bởi chính sự phiêu lưu, dấn thân cho đích nhắm của riêng mình, thì những nhân vật chính trong hai tác phẩm kia cũng có những đức tính ấy: Michael Wilson và Honora Langtry trong Một tên gọi khác của tình yêu và Missy trong Những người đàn bà ở Missalonghi.
Sống có mục đích, có lý tưởng và theo đuổi lý tưởng đó cho tới cùng. Đó chẳng phải là điều bình thường nhưng cũng rất cần cho hành trình hoàn thiện bản thân của mỗi người hay sao?
3.3.2. Bổn Phận
Tại sao con người đau khổ? Cội nguồn của khổ đau là từ đâu? Có thể có rất nhiều lời giải đáp, nhưng cũng có khi đối diện với khổ đau, con người vẫn thấy nó như là một “mầu nhiệm”. Tình yêu và bổn phận, hai điều này gần như là một “ám ảnh” của nhà văn. Nó tương tự với câu nói quen thuộc của người Việt Nam mình: “chữ hiếu chữ tình”. Có người kiên quyết chọn tình yêu như Meggie, có người quên tình yêu để làm tròn bổn phận như Fiona, Cleary Paddy, có người đấu tranh dai dẳng giằng co suốt cuộc đời như cha Ralph. Cuối cùng bổn phận “chiến thắng” trước tình yêu.
Thật vậy, khi người vợ, người chồng sống hết mình vì bổn phận để phục vụ gia đình, để gìn giữ hạnh phúc, xây dựng tổ ấm, khi con cái biết vâng lời bố mẹ, chăm lo học hành và phụ giúp việc nhà đó là bằng chứng xác thực để diễn tả tình yêu. Nói cách khác, lứa tuổi nào có bổn phận của lứa tuổi đó. Đi học là học hết mình. Đi làm làm với hết khả năng. Ai cũng biết tình yêu là từ trừu tượng, vô hình. Nói thì dễ, nhưng thể hiện ra trong cuộc sống bằng những việc làm mới là điều đòi hỏi nhiều nghị lực và trung thành.
Bà Fiona, một người vợ xem ra không yêu chồng, chỉ làm tất cả vì bổn phận đối với chồng, với con. Bà lầm lũi suốt ngày “Từ sáng cho đến đêm khuya, cuộc sống của chị là ở bếp và vườn rau, đôi chân đi giày thô màu đen đưa đi đi vẫn theo cái vòng tròn ấy - từ bếp đến chậu giặt, từ chỗ giặt đến luống rau, và từ đó đến dây phơi rồi trở lại bếp” [4, 17]. Thử hỏi, nếu không có tình yêu chồng con bà có làm việc quần quật suốt ngày này sang ngày khác, không một tiếng than. Bà đã làm mọi việc chỉ để chu toàn bổn phận. Nhưng đó cũng chính là cách thế thể hiện tình yêu bằng hành động. Bà đã bộc bạch với cha Ralph trong sự tiếc nuối, hối hận của mình khi chồng bà chết “Chỉ mới hai ngày trước, tôi mới hiểu là tôi yêu Paddy biết nhường nào, nhưng khám phá đó, cũng như mọi cái trong đời tôi, đều đến quá muộn. Quá muộn với nhà tôi, và cả với tôi nữa” [4, 261].
Và cha Ralph, nếu không phải bị giằng co giữa bổn phận và tình yêu, thì đâu thể dệt nên một nhân vật “thật” như thế? Cha trở thành “người” đúng nghĩa trước mắt độc giả. Cũng có ý chí vươn lên, hết sức “nam nhi” và cũng bị đầy những dằn vặt nội tâm khi phải đấu tranh với chính mình, đấu tranh giữa bổn phận làm người yêu Chúa, phục vụ Giáo hội và bản năng làm chồng và làm cha. Cha đã đấu tranh. Nhưng cha ngã quỵ trước sự hấp lực của cám dỗ “ngọt ngào”. Rất thật. Nếu như cha Ralph không một lần ngã vào vòng tay Meggie thì câu chuyện đã không đi theo đúng tiến trình tâm lý bình thường của một con người. Có yếu đuối, sa ngã con người ta mới nhận ra mình còn là “con người” để cảm thông hơn với người khác. Cha Ralph có đầy đủ mọi cái đẹp hoàn mỹ, nhưng chính trong sâu thẳm tâm hồn, cha biết mình “yếu” cha sẽ dễ cảm thông hơn với những cái yếu của người khác. Đó là “tính người” mà tác giả cho ta nhìn rõ hơn, nhìn sâu hơn về một con người, để từ đó ta đối chiếu xem mình là ai, mình đang ở đâu giữa dòng đời này, để ta sống tương quan tình người có tấm lòng với nhau hơn.
Tác phẩm toát nên vẻ đẹp bình dị nhưng cao quý. Nó cho độc giả thấy những việc xem ra tầm thường hàng ngày, chỉ là phục vụ những người thân yêu của mình, trở nên có ý nghĩa lớn lao.
3.3.3. Nữ giới “đăng quang”
Không có hẳn một lời tuyên ngôn chính thức về nữ quyền, nhưng rõ ràng trong các tác phẩm của bà, nhân vật nữ rất được đề cao. Họ đều là những con người bình thường nhưng rất cá tính. Tất cả họ, tuy nhỏ bé nhưng họ rất ngoan cường, biết đấu tranh để có được hạnh phúc. Nếu Fiona gan góc chịu đựng mọi tai họa nhưng cam chịu số phận, thì con gái bà là Meggie đã tìm cách giành lấy hạnh phúc của mình từ tay Chúa trời, và Jaxtina, con gái của Meggie là một cô gái hiện đại, năng động và đầy cá tính, và cuối cùng cũng được hạnh phúc. Tất cả họ, dù tính cách và hoàn cảnh sống khác nhau nhưng đều có những ước nguyện chính đáng muôn đời của người phụ nữ: làm vợ, làm mẹ với một cuộc sống gia đình bình thường. Tuy nhỏ bé nhưng họ rất ngoan cường, biết đấu tranh vươn lên trong cuộc sống để có được hạnh phúc.
Trong tác phẩm Những người đàn bà ở Missalonghi, Colleen McCullough lại một lần nữa đề cao phụ nữ. Ba người đàn bà nghèo khó, đơn độc, những tưởng họ mãi chết chìm trong đói nghèo và bị lãng quên. Nhưng không. Họ đã đổi đời bằng chính sự cố gắng của bản thân.
Thế mới biết, số phận mỗi người phần lớn do mình làm nên. Dù mình chỉ là “phái yếu”, như những nhân vật trong các tác phẩm của bà Colleen. Yếu nhưng không đuối. Nhỏ bé nhưng ý chí kiên cường. Tự mình quyết định số phận cuộc đời của mình, không phải “chờ” ai giúp. Chính mình đứng trên đôi chân của mình, chính mình khẳng định mình. Đó hẳn là sứ điệp mà tác giả muốn bộc lộ và hơn nữa muốn nhấn mạnh trong các tác phẩm của mình.
3.4. Biểu tượng loài chim thorn gợi đến thập giá Chúa Giêsu
Đến với tác phẩm, dù muốn dù không, người đọc cũng có liên tưởng bụi mận gai mà con chim thorn lao vào, đó là biểu tượng vòng gai đội đầu và lưỡi đòng xuyên qua tim Chúa Giêsu trên thập giá. Không biết dụng ý của bà Colleen McCullough có muốn so sánh Meggie với Chúa Giêsu hay không, so sánh ở mức độ nào, điều này khó lý giải, và hẳn cũng tuỳ vào trí óc tưởng tượng phong phú của độc giả. Bởi theo lý luận của văn học hậu hiện đại, tác phẩm “chỉ là văn bản” nếu không có người đọc đồng sáng tạo, nghĩa là người đọc đọc nó bằng xúc cảm, bằng kinh nghiệm sống và kinh nghiệm thẩm mỹ, cộng thêm trí tưởng tượng cụ thể hoá nó thì mới trở thành tác phẩm.
Hơn nữa trên quê hương tác giả “các tôn giáo đều có quyền tự do tín ngưỡng dưới sự bảo đảm của pháp luật” và “Đạo Thiên Chúa là tôn giáo chiếm đa số trong người dân” . Thế nên, việc tác giả hiểu về đạo Công giáo là chuyện không khó, cũng như độc giả của bà rất có thể hiểu về những so sánh trên đây là có, nhưng theo trí hiểu khác nhau của mỗi người.
Linh mục Đỗ Lam (Đàm Xuân Lộ) cho rằng:
“Biểu tượng con chim thorn bird chính thức có thể xem như một hình bóng khác của cây Thập Giá, vì Thập Giá cũng không là gì khác hơn “chết vì yêu”. Và Phúc Âm là câu chuyện về một Thiên Chúa quyết liệt chọn yêu thương con người cho đến cùng. Cho dù đó là một con đường chỉ đưa Ngài tới chỗ bị đóng đinh lên thập tự! Dĩ nhiên, tình yêu của Chúa Giêsu thì cao vời hơn tình yêu của Meggie. Nhưng một khi sự hiện diện của Thiên Chúa có thể nhận ra qua một cơn gió thoảng tầm thường (như trong truyện tiên tri Eliah) thì cũng không có gì là phạm thượng khi bảo rằng tình yêu của Chúa cũng có thể được nhìn thấy phản ảnh trong tình yêu của một người đàn bà.”
Về trường hợp của Cha Ralph, linh mục Đỗ Lam nhận định:
“Ralph là con người có nhiều tham vọng riêng tư như tác giả Colleen Mc Cullough diễn tả trong truyện thì đó mới chính là điều đáng phàn nàn nơi ông chứ không phải sự thể ông đã là giáo sĩ mà vẫn có chỗ trong tim dành cho một người đàn bà.”
Và kết cục về nhân vật này, linh mục Đỗ Lam viết:
“Tội lỗi của Ralph đã được tha thứ bởi Chúa dù trong truyện không thấy kể ông có lãnh Bí tích Giải tội hay không lúc cuối đời, bởi vì Meggie đã tha thứ cho ông-nếu Chúa không tha thứ trước thì con người cũng không có sức để tha thứ cho nhau được!”
Đó là một trong những cách nhìn khác nhau về tình yêu của Meggie – Cha Ralph và tình của Thiên Chúa – nhân loại. “Tình yêu thương luôn kỳ diệu và khó hiểu!” Thật vậy, Meggie đã yêu hết mình cho một cuộc tình do chính cô chọn lựa. Chọn yêu một linh mục, tức là cô chấp nhận lao vào một bụi gai, với đầy gai nhọn, bởi điều luật độc thân linh mục, bởi dư luận công chúng. Thế nhưng ở đây, Cha Ralph cũng yêu Meggie, nhưng không chọn sống với cô. Chiếc gai nhọn bởi sự chia cắt từ những điều luật đó cứ dài ra, ngăn cản Meggie không được tới gần Cha Ralph. Nhưng Meggie đã lao vào. Tình yêu mãnh liệt vượt thắng mọi rào cản, mọi nguy hiểm để sống chết với tình yêu. Meggie đã làm được, đã có Dane, đó là thành công vĩ đại cho riêng cô.
Dù có lý giải thế nào đi nữa, tình yêu của Meggie vẫn là tình yêu ích kỷ, chiếm đoạt của một người bình thường. Nó chỉ mong thỏa mãn cái bản năng eros trong con người mình. Nó ngầm cho thấy sức mạnh của tính yêu, đã yêu thì rào cản nào cũng vượt qua, ngăn sông cách trở thế nào cũng không làm nhụt chí. Tình yêu của Meggie vừa đẹp, vừa mạnh mẽ. Nhưng đồng thời tình yêu ấy vẫn chưa vượt lên để đạt tới đích điểm cao nhất của tình yêu là “hy sinh cho người mình yêu”.

4. Kết luận
Tiếng chim hót trong bụi mận gai - tiếng hót ấy là gì nếu không phải là khúc ca ca ngợi tình yêu và sự sống. Nó nhắc cho con người gìn giữ, phát huy những quyền giản dị nhất và thiêng liêng nhất: quyền được sống với nguyên vẹn bản ngã con người quyền được yêu với trọn vẹn con tim.
Cả cuốn tiểu thuyết cũng giống như bài ca của loài chim kỳ diệu ấy. Nỗi đau đớn tuyệt vời, dòng văn nhỏ máu và nhỏ cả cả nước mắt, nhưng khép lại không làm người đọc tuyệt vọng mà như lời thủ thỉ rằng hãy cứ sống, cứ yêu dù phải lao ngực vào bụi mận gai và nhỏ máu.
Có thể khẳng định rằng, một phần lớn thành công của tác phẩm là việc nhà văn đã xây dựng biểu tượng thông qua những nhân vật. Từ đây, nói đến thorn bird là người ta nghĩ ngay đến lựa chọn sống cống hiến cho một lần duy nhất tuyệt đối nào đó trong cuộc đời. Con chim bay tìm bụi mận gai, lao vào gai nhọn để chết và hót vang. Nó không biết việc mình làm. Nhưng con người biết. Có trăm ngả đường đời để ta chọn lựa, và không nỗi đau nào giống nỗi đau nào. Nên chăng, ta sẽ chọn để hát bài ca của riêng mình và chấp nhận mọi hệ lụy của cuộc đời?
Cuốn tiểu thuyết không chỉ dừng lại ở việc phản ánh, khái quái những sự kiện, con người có thể có trong xã hội, để người đọc soi mình vào trong đó mà học lấy bài học cho mình. Nó còn khơi lên trong ta niềm cảm xúc tẩy chay điều xấu, xây dựng điều thiện. Sống hết mình vì bổn phận, vì tình yêu, vì lý tưởng luôn là điều cao đẹp. Một chút quan tâm đến gia đình, một chút nụ cười dành cho nhau, những cái bắt tay chia sẻ hạnh phúc hay tha thứ cảm thông… Những cái “một chút” đó sẽ làm nên “điều kỳ diệu” và “tất cả đều có thể” để đem lại hạnh phúc cho nhau.
Đọc tác phẩm, người đọc sẽ biết thêm “điểm yếu” của con người. Con người không phải là thánh nhân, nên vẫn còn đầy yếu đuối và có thể sa ngã trước bất cứ cạm bẫy nào. Cha Ralph đã rơi vào bẫy tiền, bẫy tình để nhận ra mình còn yếu đuối, để còn cố gắng sửa mình. Mỗi người, qua những trải nghiệm riêng trong cuộc sống, cũng được mời gọi nếu có vấp ngã hãy cứ đứng lên, đi tiếp. Cần có trái tim để rộng mở đón nhận người muốn làm lại cuộc đời, cần có cái nhìn cảm thông nâng đỡ họ hơn là lánh xa. Đó là vài gợi ý trong khi đọc kiệt tác này.


5. Tài liệu tham khảo
Sách của tác giả Collen McCullough
1. Colleen McCullough (1990), Một tên gọi khác của tình yêu, dịch giả Bạch Khanh, Nxb Trẻ.
2. Colleen McCullough (1988), Những Con Chim Ẩn Mình Chờ Chết, dịch giả Trung Dũng, Nxb Trẻ.
3. Colleen McCullough (1989), Những người đàn bà ở Missalonghi, dịch giả Lê Thị Thanh Minh, Nxb Tổng Hợp Hậu Giang.
4. Colleen McCullough (1980), Tiếng Chim Hót Trong Bụi Mận Gai, dịch giả Phạm Mạnh Hùng, Nxb Văn Học.
Sách tôn giáo
5. Nhóm Các Giờ Kinh Phụng Vụ (2006), Kinh Thánh Cựu Ước và Tân Ước, Lời Chúa Cho Mọi Người, Nxb Tôn Giáo, Hà Nội.
6. Đức Thánh Cha Bênêđictô XVI Thông điệp Deus Caritas Est (Thiên Chúa là Tình Yêu) Dịch và phát hành do Văn phòng thư ký Hội đồng Giám mục Việt Nam, tháng 02 -2006.
Sách nghiên cứu khác
7. Lê Huy Bắc (2007), Giáo trình văn học Phương Tây trong nhà trường, Nxb Giáo Dục.
8. Minh Chính (2002), Văn học Phương Tây giản yếu, Nxb ĐHQG TP.HCM
9. Đặng Anh Đào (2007), Việt Nam và Phương Tây tiếp nhận và giao thoa trong văn học, Nxb Giáo Dục.
10. Đối Thoại với các nền văn hoá Úc [AUSTRALIA] (2002), Trịnh Huy Hoá dịch, Nxb Trẻ, Tp. HCM.
11. Hà Minh Đức (Chủ biên) - Đỗ Văn Khang - Phạm Quang Long - Phạm Thành Hưng - Nguyễn Văn Nam - Đoàn Đức Phương - Trần Khánh Thành - Lí Hoài Thu (2006). Lý luận văn học. Nxb Giáo Dục, Hà Nội.
12. Lê Bá Hán (chủ biên) Từ điển thuật ngữ văn học, Nxb Văn Học.
13. Hoàng Nhân - Nguyễn Ngọc Ban - Đỗ Đức Hiếu (1979) Lịch sử văn học phương Tây. Tập 2. Nxb Giáo Dục.
14. Bùi Minh Nhị (chủ biên) (2003) Văn học dân gian những công trình nghiên cứu, Nxb Giáo Dục.
15. R.Wellek và A. Warren (2009) Lý luận văn học. TS Nguyễn Mạnh Cường dịch, Nxb Văn Học.
16. Nguyễn Như Ý (Chủ biên) Bộ GD & ĐT Trung tâm Ngôn ngữ & Văn hóa (1999) Đại từ điển tiếng Việt. Nxb Văn Hóa - Thông Tin.
17. Trần Đình Sử; Nguyễn Xuân Nam (2004). Lý luận văn học. Nxb Giáo Dục, Hà Nội.
Tạp chí
18. Nguyễn Văn Dân “Tư duy lý luận của văn học Đông - Tây và ảnh hưởng của nó đến lý luận văn học Việt Nam hiện đại” “Văn học nước ngoài” tr. 133 số 3/2009.
19. Đỗ Lai Thuý “Lý luận phê bình trên Văn học nước ngoài: Một khung cửa sổ nhìn ra thế giới” “Văn học nước ngoài” tr. 226 Số đặc biệt xuân Canh Dần (2010).
Một số trang web Công giáo
20. http://clcgk.forumotion.net/t2040-topic
21. http://khuccamta.net/diendan/showthread.php?t=4937
22. http://menchuayeunguoi.com/index.php?option=com_content&view=article&catid=59:tai-lieu-van-hoc-nghe-thuat&id=1547:lien-khuc-yeu-thuong-va-tu-ton
23. http://www.nguyentrungtay.com/dolam.html

Các trang web khác
24. http://en.wikipedia.org/wiki/Colleen_McCullough
25. http://forum.sachhay.com/showthread.php?t=1919
26. http://gpcantho.com/ArticlesDetails.aspx?ArticlesID=323
27. http://melbourne.vn/van-hoa
28. http://mic.edu.vn/diendan/viewtopic.php?f=98&t=5188
29. http://phapluattp.vn/20100410123829508p0c1019/bao-luc-hoc-duong-xuat-phat-tu-xa-hoi.htm
30. http://readingcafe.wordpress.com/2010/03/27/nhung-con-chim-an-minh-cho-chet-colleen-mccullough/
31. http://sachvasach.blogspot.com/2011/02/tieng-chim-hot-trong-bui-man-gai.html
32. http://vi.wikipedia.org/wiki/Patrick_White
33. http://vi.wikipedia.org/wiki/Tiếng_chim_hót_trong_bụi_mận_gai
34. http://vietbao.vn/Doi-song-Gia-dinh/Gia-tri-dao-duc-cua-gia-dinh-dang-bi-xoi-mon/10715134/114/
35. http://vietlion.com/ebk/download-ebook-tieng-chim-hot-trong-bui-man-gai.html13
36. http://www.baolaocai.vn/Index.asp?tabid=10&CategoriesID=263&NewsID=52723
37. http://www.conmotsach.com/books/tieng_chim_hot_trong_bui_man_gai.prc
Các trang đã post văn bản tiếng Việt
38. http://kst.vn/community/forum.php?mod=viewthread&tid=11086
39. http://trangsachhong.com/forums/showthread.php?p=1466
40. http://www.huongtinhyeu.net/van-xuoi/tieng-chim-hot-trong-bui-man-gai-colleen-mccullough-bestseller-nam-1977/10/
41. http://www.maiyeuem.net/topic/121629/Tieng-chim-hot-trong-bui-man-gai---Colleen-McCullough-4646-chuong/4


MỤC LỤC
1. Đặt vấn đề 3
1.1. Sự cần thiết của đề tài 3
1.2. Lý do chọn đề tài 3
1.3. Tổng quan tóm lược đề tài 5
1.4. Những phương pháp khoa học đã được giải quyết trong và ngoài nước
1.5. Những vấn đề tồn tại cần được tiếp tục nghiên cứu 6
1.6. Đóng góp của đề tài 6
2. Mục tiêu và phương pháp 6
2.1. Mục tiêu 6
2.2. Phương pháp 7
3. Giải quyết vấn đề 7
Chương 1: Giới thuyết về tác giả tác phẩm 7
1.1. Về tác giả 7
1.2. Về tác phẩm 8
Chương 2: Thorn bird - từ biểu tượng đến nhân vật 9
2.1. Biểu tượng 9
2.1.1. Định nghĩa về biểu tượng trong văn học 9
2.1.2. Biểu tượng “mượn” từ truyền thuyết 10
2.2. Nhân vật Meggie Cleary 11
2.3. Nhân vật Cha Ralph de Bricassart 18
2.4. Những khác biệt trong chọn lựa lẽ sống giữa cha Ralph và Meggie 21
2.5. Bi kịch của Cha Ralph và Meggie 22
Chương 3: Ý nghĩa biểu tượng loài chim thorn trong sự so sánh
với tác phẩm Một tên gọi khác của tình yêu và
Những người đàn bà ở Missalonghi …………………...23
3.1. Một tên gọi khác của tình yêu 23
3.2. Những người đàn bà ở Missalonghi 23
3.3. Ý nghĩa biểu tượng loài chim thorn trong các tác phẩm trên 25
4. Kết luận 29
Tài liệu tham khảo 31

Thứ Tư, 19 tháng 5, 2010

Chuyện đời sò




Sò được sinh ra và lớn lên trong biển, giữa đại dương bao la, nó thả sức rong chơi đây đó. Ngày kia chẳng biết vô tình hay cố ý, một hạt cát đã chui vào miệng sò. Lấn sâu trong da thịt, cát làm sò đau đớn. Sò chỉ còn biết khóc, khóc từng ngày. Nước mắt bao quanh hạt cát, long lanh. Cứ thế, theo thời gian, nước mắt sò đã cạn và sức sống bắt đầu tàn. Sò chết, há miệng để lại cho đời một viên ngọc lấp lánh.
******
Đứng lặng trước mộ những người thân yêu, tôi nhớ lại câu chuyện một con sò mà tôi đã được nghe kể từ lâu và ôn lại kỷ niệm về người quá cố.
Thật lạ lùng khi thấy ký ức mình hướng về những người quá cố toàn là những kỷ niệm đẹp, đáng trân trọng và không thể nào quên. Có lẽ như những ngư phủ khi được hưởng và chiêm ngắm viên ngọc quý giá, họ chỉ thấy cái đẹp của viên ngọc mà không biết nỗi đau đớn, dày vò mà sò đã phải chịu. Tôi cũng vậy. Những đau khổ, cơ cực, cay đắng của người thân đã khuất trong đời họ làm sao tôi cảm và biết hết được... Dẫu thế, họ đã hoàn thành đời mình và để lại gương sáng cho con cháu. Đó là những giá trị tinh thần về tình yêu thương, sự hy sinh tận tuỵ, lòng quảng đại tha thứ, tinh thần vượt khó, hưởng cuộc sống thanh nhàn.
Còn phần mình, đối diện với những thực tại khó khăn trong đời thường, tôi nhận ra đó là cơ hội tốt để tự phấn đấu, rèn luyện giúp trưởng thành hơn. Hay nói cách khác, đó là còn đường ngắn "từ đau khổ đến vinh quanh" mà tổ tiên tôi đã đi và hôm nay tôi đang đi và sẽ trọn con đường ấy.

BẠN CÓ BIẾT BẠN ĐƯỢC CHÚC PHÚC KHÔNG?


* Nếu bạn có đồ ăn trong tủ lạnh, có quần áo trong ngăn tủ, có mái nhà che thân và nơi ngủ nghỉ ngon lành, bạn là người giầu có hơn 75% dân số trên thế giới đấy!

* Nếu bạn có tiền để dành trong ngân hàng, có tiền trong ví và mua đồ ăn ở bất cứ nơi đâu, bạn thuộc hàng đầu 8% những người giầu có trên thế giới đấy!

* Nếu bạn đi làm việc buổi sáng với nụ cười và sức khỏe, bạn được chúc phúc hơn hàng triệu người đau yếu đấy!

* Nếu bạn không có cảm nghiệm về chiến tranh, về bắt bớ, về đầy ải, về sống cô quạnh, bạn thuộc về hàng đầu 500 triệu người may mắn nhất thế giới đấy!

* Nếu bạn đến thánh đường mà không bị đe dọa, ngăn cản, theo dõi hoặc khủng bố, bạn được chúc phúc hơn cả tỉ người trên thế giới!

* Nếu bạn còn ngẩng đầu được để mỉm cười và biết ơn đời, bạn được chúc phúc nhiếu đấy vì nhiều người không làm như thế được nữa!

* Nếu bạn cầm được tay người khác và ôm họ thắm thiết, bạn được chúc phúc đấy, vì bạn có thể cống hiến cho người khác niềm cảm kích chữa lành!

* Nếu bạn đọc sứ điệp này và nhận mình được chúc phúc, bạn hạnh phúc hơn 2 tỉ người trên thế giới đấy!

* Nếu bạn có đồ ăn trong tủ lạnh, có quần áo trong ngăn tủ, có mái nhà che thân và nơi ngủ nghỉ ngon lành, bạn là người giầu có hơn 75% dân số trên thế giới đấy!

* Nếu bạn có tiền để dành trong ngân hàng, có tiền trong ví và mua đồ ăn ở bất cứ nơi đâu, bạn thuộc hàng đầu 8% những người giầu có trên thế giới đấy!

* Nếu bạn đi làm việc buổi sáng với nụ cười và sức khỏe, bạn được chúc phúc hơn hàng triệu người đau yếu đấy!

* Nếu bạn không có cảm nghiệm về chiến tranh, về bắt bớ, về đầy ải, về sống cô quạnh, bạn thuộc về hàng đầu 500 triệu người may mắn nhất thế giới đấy!

* Nếu bạn đến thánh đường mà không bị đe dọa, ngăn cản, theo dõi hoặc khủng bố, bạn được chúc phúc hơn cả tỉ người trên thế giới!

* Nếu bạn còn ngẩng đầu được để mỉm cười và biết ơn đời, bạn được chúc phúc nhiếu đấy vì nhiều người không làm như thế được nữa!

* Nếu bạn cầm được tay người khác và ôm họ thắm thiết, bạn được chúc phúc đấy, vì bạn có thể cống hiến cho người khác niềm cảm kích chữa lành!

* Nếu bạn đọc sứ điệp này và nhận mình được chúc phúc, bạn hạnh phúc hơn 2 tỉ người trên thế giới đấy!
(Bài do symphany pet gửi)

Đọc lại bài này trong mỗi giai đoạn, gặp mỗi tâm trạng khác nhau, tôi hiểu mình được YÊU THƯƠNG.

Thiên Chúa yêu tôi trong từng phút giây, từng cảnh ngộ của cuộc sống... Và thế là tôi nhận ra mình được HẠNH PHÚC hơn bao người xung quanh.

Tạ ơn Chúa vì quần áo tôi mặc, vì thức ăn tôi dùng dù nó chẳng là cao lương mĩ vị, chẳng sang trọng, quý phái nhưng nó giúp tôi sống đúng là một con người hơn.

Tạ ơn Chúa vì hôm nay tôi khoẻ mạnh yêu đời, không phải sống trong lo sợ căn bệnh hiểm nghèo, không bị nỗi đau thể xác và tinh thần giằng xé.

Tạ ơn Chúa vì hôm nay tôi không gặp áp lực nhiều mặt của cuộc sống, cơm áo gạo tiền, công việc... Có chăng những khó khăn thử thách nhỏ nhỏ từng ngày mà tôi đang đối diện, chỉ là vì Chúa muốn giúp tôi cố gắng hơn mỗi ngày mà thôi. Chúa trao cho tôi những công việc, những thử thách mà Ngài nghĩ rằng nó vừa sức của tôi. Nó chỉ quá nặng khi tôi không tin tưởng vào tình yêu của Ngài. Vì "Ơn Ngài luôn đủ cho con."

Dấu chấm đen của cuộc đời

Truyện kể, một vị giáo sư bước vào giảng đường. Ông lấy một tờ giấy trắng lớn và dùng bút lông chấm một chấm tròn nhỏ ngay chính giữa tờ giấy đó. Đoạn, giơ cao tờ giấy cho tất cả các sinh viên cùng xem, ông hỏi: Các em thấy gì?


Cả giảng đường lao xao những tiếng nói rằng họ nhìn thấy cái chấm tròn đen đen. Vị giáo sư hỏi mọi người xem có thấy gì khác nữa không? Tất cả các sinh viên đều bối rối bởi họ đâu có thấy gì khác. Sau một lát, vị giáo sư từ tốn nói: Tất cả các em đều nhìn thấy chấm tròn đen nhưng lại không nhìn thấy tờ giấy trắng!

Thực vậy, cuộc sống đầy những chuỗi sự kiện hạnh phúc và đau thương. Thế nhưng nhiều người chỉ chăm chú vào những dấu chấm đen đau khổ, thất vọng, mất niềm tin mà không thấy gì về tờ giấy trắng lớn hơn. Để sống vui tươi hơn, chúng ta phải nhìn khách quan hơn, phải cảm nhận được cả tờ giấy trắng và chấm đen mà cuộc đời đem lại.


Sưu tầm


Cuộc đời luôn có hai mặt tốt - xấu, thiện - ác. Ta được may mắn lúc này, nhưng lúc khác thì tránh không khỏi những tai ương thử thách. Chính bản thân mỗi người chúng ta cũng từng cảm nhận sự bất lực như Thánh Phaolô: "Điều tôi muốn tôi không làm, điều tôi không muốn thì tôi lại cứ làm."

Vậy thì sao? Đơn giản là phải nhìn nhận sự thật, chấp nhận nó như nó vốn là một phần của cuộc sống mình vậy.

Thế nên cần can đảm để thấy cuộc đời luôn đáng sống. Nó đẹp! Rất đẹp tuy có những vết đen làm màu cuộc sống có vẻ trầm buồn, xám xịt... nhưng can đảm lên! Ngày mai trời lại sáng.

Thân gởi người bạn đang đau khổ